Şair Evlenmesi

  • Şinasi, Şair Evlenmesi’ni 1859 yılında iki perde olarak düşünerek kaleme almış; fakat 0000000278871-1ilk perdesini çıkararak tek perde halinde Tercümân-ı Ahvâl gazetesinde tefrika etmiştir.
  • Bir perde ve dokuz sahneden oluşan bu eser, Abdülmecid’in Şinasi’den bir oyun yazmasını istemesi sonucunda yazılmıştır. Komedi tarzındadır.
  • Şair Evlenmesi, yayınlanan ilk tiyatro eseridir. Ancak tiyatro edebiyatımız için ilk piyes denemesi değildir. Ondan önce 1839’da Hayrullah Efendi’nin Hikâye-i İbrahim Paşa ve İbrahim-i Gülşenî adlı bir piyes denemesi vardır. Fakat bu eser 1939’da ortaya çıkmıştır.
  • Bu eserde, geleneksel evlenmenin doğurduğu karışıklıklar alaycı bir şekilde ele alınmıştır. Bu şekilde sosyal tenkit en çarpıcı şekilde verilmiştir.
  • Genç bir şairin görücü usulüyle evlenmesi, bu evlilikte çevresinin onu nasıl yönlendirdiği, geleneklerin insanın aklını ve davranışlarını nasıl sınırladığı gösterilmeye çalışılmıştır.
  • Şair Evlenmesi’nin kaleme alınmasında, Şinasi’nin Paris yıllarında sık sık gittiği Thèatre France’deki Moliere komedilerinin etkisi büyüktür. Özellikle de Zoraki Tabib’deki rüşvet verme yöntemi aynen uygulanmış; Ziba Dudu da Cimri’deki yenge kadın Frosine’e benzetilmiştir.
  • Sadece Batı tiyatrosu değil Karagöz ve Orta oyunuetkisi de görmekteyiz. Özellikle şahısların konuşmalarına yansıtılmış olan bu etkiyi Ebullaklaka’nın ağzından şöyle buluruz:

‘‘Sanki  bir telaş ile beni böyle uykudan kaldırıp da getirmenin ne manası var?Orta oyununa çıkar gibi bakın şu kıyafetime

Kişiler

Müştak Bey: Güvey ve Kumru Hanım’ın aşığıdır. Adına yaraşır şairane meşrepli bir beyefendidir.

Hikmet Bey: Müştak Bey’in arkadaşıdır. Hikmetli sözlere düşkün, ağırbaşlı bir kişidir.

Kumru Hanım: Müştak Bey’in sevgilisi ve Sakine Hanım’ın küçük kardeşidir. Kumrular gibi güzel, sevimli bir genç kızdır.

Sakine Hanım: Müştak Bey ile nikahlanması istenen yaşlı, huysuz, çirkin  ve evde kalmış biridir. Miskindir ve köşesine çekilmiştir.

Ziba Dudu: Kılavuz kadındır. Dudu kuşu gibi konuşkandır. Laf taşıyan, olayları karıştıran bir yapıya sahiptir.

Habbe Kadın: Yenge kadındır. Çok aceleci ve panik bir kişiliğe sahiptir. Her şeye feryat edip ortalığı karıştıran bir tiptir.

Ebullaklaka: Adı gibi burnundan konuşan, iri burunlu, geveze bir mahalle imamıdır. Oldukça düzenbaz biridir.

Batak Ese : Mahalle bekçisidir. Ne duyarsa duysun ona inanan, mahalleliyi karıştıran, cahil bir kişidir.

Atak Köse : Mahalle çöpçüsüdür. Saf ve cahil biridir.

Olay Örgüsü

  •         Şair Müştak Bey, Kumru Hanım’ı sever ve onunla evlenmek ister. Fakat kızın ailesi, Ziba Dudu, Habbe Kadın ve imam; Müştak Bey’i oyuna getirerek Kumru Hanım’ın çirkin,huysuz ve yaşlı ablası Sakine Hanım ile nikahlamak isterler. Müştak Bey’in arkadaşı Hikmet Bey, mahalleliyle gelen imama gizlice verdiği rüşvetle bu oyunu bozmayı başarır ve ‘‘Ya birbirinin ahvâlini asla bilmeyerek ev bark olanın hali nasıl olur, var bundan kıyas et.’’ deyişi ile sosyal eleştiriyi çarpıcı bir ifadeyle dile getirmiş olur.
  • Şahıslara verilen adlar, isim sembolizasyonu ile kullanılmıştır. Taşıdıklarıözelliklere uygun olarak kişiler adlandırılmıştır.
  • Şinasi, Kumru Hanım ve Sakine Hanım’ıkonuşturmamıştır.
  • Mekan : Olayın neredeyse tamamı gelin odasında geçmektedir.
  • Zaman: Tanzimat yıllarında meydana gelmektedir.

Sonuç olarak Şinasi, Şair Evlenmesi ile  görücü usulü evliliğin yanlışlığı, rüşvet, geleneklerin insanlar üzerindeki olumsuz etkisi gibi konuları eleştirel ve alaycı bir yaklaşımla sade bir dille kaleme almıştır. Batı tiyatrosu ve halk tiyatrosunu birleştirmiştir. Bunların sonucunda, konu ve teknik anlamda kendisinden sonraki yazarlara yol göstermiş ve Şair Evlenmesi etkisiyle birçok aile komedisi yazılmıştır.

Bir yorum ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.