Reşat Nuri Güntekin

  • Roman, hikâye, tiyatro, gezi yazısı, eleştiri, makale, çeviri, anı, türlerinde eserler vermiştir. Anadolu inanının yaşantısını, sorunlarını, inançlarını süsten özentiden uzak, konuşma dilini tüm açıklık ve doğallığıyla eserlerine yansıtmıştır.
  • İyimser bir kişiliği vardır ve yapıtlarında insan sevgisine geniş yer verir.
  • İyi bildiği sahne tekniğini romantizme kayan bir idealizm altında, bazen mizahla karışık olaylara uygular.
  • Müfettişken gezdiği Anadolu’yu, gördüklerini, duyduklarını kendine özgü tipleri, gelenekleri, toplumsal sorunları pek derine inmeyen bir gözlemle aktarır.
  • “Cemil Nimet” takma adıyla yazdığı ilk romanı “Harabelerin Çiçeği”, Zaman gazetesinde tefrika edilmiştir.
  • Yazarlığının başka bir yönünü oluşturan oyunlarının ilki olan “Hakiki Kahraman”ı da 1919’lu yıllarda yazmıştır. Bu arada Dersaadet gazetesinde tefrika edilmeye başlanan “Gizli El” daha ilk sayıda sansüre uğramış; ancak üç yıl sonra kitap hâlinde çıkabilmiştir.
  • Güntekin, İbnürrefik Ahmet Nuri, Münif Fehim ve Mahmut Yesari ile Kelebek adlı bir mizah dergisi çıkarmış, burada “Ateş Böceği”, “Ağustos Böceği” gibi takma adlarla mizahî yazılar yayımlamıştır.
  • Reşat Nuri, Cumhuriyet’in ideoloji ve devrimlerini savunan Memleket adlı bir günlük gazete de çıkarmış, ancak yaşatamamıştır.
  • Romanlarında duygusal ve sosyal konuları işlemiş, hikâyelerinde buna mizahı da eklemiştir. “Çalıkuşu” romanıyla ünlenen sanatçı, bu romanı önce “İstanbul Kızı” adıyla oyun olarak yazmış; o dönem koşullarında sahneye koyma olanağı çıkmayınca romana dönüştürmüştür. Türk edebiyatında gerçekçi romana yönelimin ilk örneklerinden olan Çalıkuşu, dili, anlatımdaki rahatlığı, duygusal yanlarıyla uzun yıllar güncelliğini koruyan bir eser olmuştur. Sinema ve televizyona da uyarlanmıştır. Romanda, iyi bir eğitim görmüş ve bir aşk nedeniyle hüsran yaşamış İstanbullu genç öğretmen kadın Feride’nin tanıklığıyla Anadolu’nun Kurtuluş Savaşı’ndaki hâli yansıtılır. Farklı yaşam biçimleri, farklı anlayışlar, farklı gelenek ve görenekler, toplumsal çatışmalar Feride’nin gündelik yaşamı ve duygu dünyasıyla iç içe verilir.
  • Reşat Nuri, 1927’den sonraki romanlarında da üslubunun temel yapısını değiştirmeden toplumsal sorunlara eğilmiş; romanlarında sayısız insan tipi yaratmıştır. Çoğunlukla erkek olan kahramanlarını, dış görünümlerinden çok psikolojik özellikleriyle yansıtır. Mizaha daha geniş yer verdiği öykülerinde de aşk, yalnızlık, fedakârlık, dostluk, ihanet gibi temaları işlemiştir.
  • Anadolu gezileri sırasındaki gözlemlerini “Anadolu Notları” adıyla kitaplaştırmıştır.Eserleri:

    Roman: Çalıkuşu, Gizli El, Damga, Dudaktan Kalbe, Akşam Güneşi, Bir Kadın Düşmanı, Yeşil Gece, Acımak, Yaprak Dökümü, Kızılcık Dalları, Gökyüzü, Eski Hastalık, Ateş Gecesi, Değirmen, Miskinler Tekkesi, Harabelerin Çiçeği, Kavak Yelleri, Son Sığınak, Kan Davası

    Öykü: Gençlik ve Güzellik,Eski Ahbap, Tanrı Misafiri, Sönmüş Yıldızlar, Leyla ile Mecnun, Olağan İşler,

    Oyun: Hançer, Eski Rüya, Ümidin Güneşi, Gazeteci Düşmanı- Şemsiye Hırsızı-İhtiyar Serseri (Üç oyun birarada), Taş Parçası, Hülleci, Bir Köy Hocası, Babür Şah’ın Seccadesi, Bir Kır Eğlencesi, Ümit Mektebinde, Felaket Karşısında-Gözdağı-Eski Borç (Üç oyun bir arada), İstiklal, Vergi Hırsızı, Bir Yağmur Gecesi, Balıkesir Muhasebecisi, Tanrıdağı Ziyafeti, Yaprak Dökümü

    Gezi: Anadolu Notları

     

Bir yorum ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.