Orhan Kemal

  • Asıl ismi Mehmet Raşit Öğütçü olan sanatçı 15 Eylül 1914’te Adana’nın Ceyhan ilçesinde doğdu. İşçilik, dokumacılık, ambar memurluğu, kâtiplik yaptı. Çeşitli cezaevlerinde yattı. 1950’de İstanbul’a yerleşti, hayatını yazılarıyla kazandı. 2 Haziran 1970’te Sofya’da hastanede öldü.
  • Edebiyata şiirle başlamış, Nazım Hikmet’in tavsiyeleriyle roman ve hikâyeye yönelmiştir.
  • Kalemiyle geçinmek zorunda olduğu için gazetelerde tefrika edilecek romanlar ve senaryolar yazmıştır.
  • Hece ölçüsü ile yazdığı “Duvarlar” ilk şiiridir.
  • Bacaksız Orhan, Reşad Kemal, Raşid Kemali gibi takma adlar kullanmıştır.
  • Sanatsal kaygıdan uzak, içeriği birinci plana alan, toplumsal gerçekçi eserler yazmıştır.
  • Eserlerinde günlük konuşma dilini kullanmış, karakterleri kendi çevresinden seçmiş, yöresel ağızlarıyla konuşturmuştur.
  • Güçlü bir gözlem gücü vardır.
  • Sanayide çalışan işçilerin, gecekondu bölgelerinde oturan alt kesimdeki insanların, yoksulların, Adana yöresindeki toprak ve fabrika işçilerinin, kırsal kesim insanının, geçim sıkıntısı memurların zorlu yaşam koşullarını konu edinen roman ve hikâyeler yazmıştır.
  • Eserlerindeki olaylar, Çukurova’da ve İstanbul’un kenar mahallelerinde geçmektedir.
  • Çıkar çatışmalarını, güçlülerin güçsüzleri ezmelerini, iş için köyden kente gidenlerin karşılaştıkları sorunları, haraç yiyen ırgatbaşlarını, çocuklarını okutmaya çalışan fakir kesimin günlük yaşamını eserlerinde konu edinmiştir.
  • Patronlar, tarım ve endüstri işçileri, sınıf atlama çabasındaki orta tabaka insanı, dilenciler, çöpçüler, evden kaçmış çocuklar, vapurlarda ve köşe başlarında satıcılık yaparak evini geçindirmeye çalışan çocuklar, kadınlar, yaşlılar, memurlar, çıkarcılar, namuslular, satılmışlar eserlerinde yer alan kahramanlar arasındadır.
  • Sanatçı bu kişilerin, duygu ve düşüncelerini, sorunlarını, hayata bakışlarını gerçekçi bir yaklaşımla yalın bir dille, kısa cümlelerle ve özgün bir anlatımla dile getirmiştir.
  • Kişilerin özelliklerini, hareket halinde ve konuşmalar yoluyla vermiştir.
  • Yazar 27 roman yazmıştır. İlk romanı “Baba Evi”dir. 1940’ta Yeni Edebiyat dergisinde yayımlandı.
  • “El Kızı”, “Gurbet Kuşları”, “Yalancı Dünya”, “Evlerden Biri” romanlarında İstanbul’daki gece kondu semtlerinde yaşayan, büyük şehre göçmüş köylü ve işçileri anlatır.
  • “Küçük adamın notları” serisini oluşturan kitapları şunlardır: “Baba Evi, “Avare Yıllar”, “Cemile” ve “Dünya Evi”dir.
  • “Baba Evi”, “Avare Yıllar” ve “Cemile”, “Dünya Evi” onun kendi hayatından alınmış otobiyografik romanlarıdır.
  • “Baba Evi”nde çocukluk yıllarını Lübnan’a kaçan babasının yanında geçen yıllarını anlatır. Roman 24 küçük bölümden oluşur.
  • Avare Yıllar”da gençlik yıllarını, Adana’ya dönüşünden sonraki birey olma sancılarını içinde taşıyan delikanlı çağını anlatmıştır.
  • Büyük hikâyelerinden “Murtaza” onun şöhrete adım attığı ilk eseridir. Yanyalı bir göçmen olan Murtaza’nın görevine düşkünlüğü ve göreviyle bağdaşmayan ciddiyeti, onu işçilere düşman etmiştir. Bu zalimliği ile gülünçtür. Bu roman oyunlaştırılmıştır.
  • “Bereketli Topraklar Üzerinde” en başarılı romanları arasındadır. Bu romanında üç köylü-işçisi iş bulmak için Çukurova’ya gider, hepsi vasıfsız işçidir. Ufacık hayalleri vardır. Ama biri iş kazasında ölür, öteki verem olup ölür. Hayallerini gerçekleştiren sadece “İflahsızın Yusuf”tur.
  • Oyunlaştırılan “72. Koğuş” adlı büyük hikâyesi hapishanede geçer.
  • “Vukuat Var-Hanımın Çiftliği-Kaçak” üçlemesinde toprak ağalarının yeni kurdukları siyasî bağlantıları ve bu sömürü düzenine isyan eden topraksız insanları merkeze alır.
  • “Müfettişler Müfettişi” ve “Üç Kâğıtçı” romanlarında “hükümetin adamı” olduklarını söyleyerek taşradaki insanları kandıran sahtekârları ele alır.
  • “Tersine Dünya” romanında kadın ve erkeğin toplumdaki değişen konumlarını ele almıştır.
  • Yazarın “72. Koğuş”, “Murtaza”, “Eskici ve Oğulları”, “Kardeş Payı” adlı eserleri tiyatroya uyarlanmıştır.
  • “Yalancı Dünya”, “Evlerden Biri”, “Milyoner”, Bir Filiz Vardı”, “Kötü Yol”, “Sokaklardan Bir Kız”, “Küçücük” adlı romanlarını para kazanmak kaygısıyla, Türk sinemasının senaryo ihtiyacını karşılamak için kaleme almıştır.
  • Bir çok eseri televizyon ve sinemaya uyarlanmıştır.
  • Orhan Kemal’in ilk hikâye kitabı “Ekmek Kavgası”dır.
  • Olaya dayalı, bir çeşit röportaj tekniğiyle şive taklitlerine de yer veren hikâyeler yazmıştır.

Eserleri:

Roman: Baba Evi, Avare Yıllar, Murtaza, Cemile, Bereketli Topraklar Üzerinde, Hanımın Çiftliği, Eskici ve Oğulları, Gurbet Kuşları, Suçlu, Devlet Kuşu, Vukuat Var, Gâvurun Kızı, Dünya Evi, El Kızı, Sokakların Çocuğu, Kanlı Topraklar, Müfettişler Müfettişi, Kaçak, Tersine Dünya, Arkadaş Islıkları, Üç Kâğıtçı, Yalancı Dünya, Evlerden Biri, Milyoner, Bir Filiz Vardı, Kötü Yol, Sokaklardan Bir Kız, Küçücük, Serseri Milyoner, Suçlu

Hikâye: Ekmek Kavgası, Sarhoşlar, Çamaşırcının Kızı, 72. Koğuş, Grev, Arka Sokak, Kardeş Payı, Babil Kulesi, Dünyada Harp Vardı, Mahalle Kavgası, İşsiz, Küçükler ve Büyükler, Önce Ekmek, İncinin Maceraları, Arslan Tomson

Tiyatro: İspinozlar, 72. Koğuş

Anı: Nazım Hikmet’le Üç Buçuk Yıl

İnceleme: Senaryo Tekniği ve Senaryoculuğumuzla İlgili Notlar

Toplumcu Gerçekçi Eserler
Online Test



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.