Mani nedir?

  • Mani halk şiirinin en küçük nazım şeklidir. Yedi heceli dört dizeden oluşur. Kafiye şeması a a x a şeklindedir.
  • Manilerin ilk iki dizesi doldurmadır, asıl söylenmek istenene hazırlık niteliği taşır. Asıl söylenmek istenen üçüncü ve dördüncü dizelerde ifade edilir.
  • Manilerin konusu başta aşk olmak üzere her konuda mani söylenebilir. Dize sayısı dörtten fazla olan maniler de vardır.
  • Manilerin, düz mani, kesik (cinaslı) mani, artık (yedekli) mani, deyiş (karşılıklı mani, karşı-beri) gibi çeşitleri vardır.

a. Düz (Tam) Mani: Dört dizeden oluşan ve her dizesinde hece sayısı eşit olan manilerdir

Bağa girdim üzüm yok
El yarinde gözüm yok
Ben yarimi küstürdüm
Barışmaya yüzüm yok

b. Kesik (Cinaslı Mani): İlk dizesi yedi heceden az olan manilere kesik (cinaslı) mani denir. Kesik maniler genellikle cinaslı manilerdir. Bu manilere Azeriler bayati, Kerkük Türkleri hoyrat adını vermiştir. Birinci dizesi yedi heceli olanlara doldurmalı kesik mani veya ayaklı mani denir

Yâr sana
Çağlar sular yâr sana
Madem Ferhat’ım dersin
Şu dağlın yarsana

c. Artık (Yedekli) Mani: Düz maninin sonuna aynı kafiye düzeni içinde birkaç dize daha eklenirse bu tür manilere artık (yedekli) mani denir.

Ağlarım çağlar gibi
Derdim var dağlar gibi
Ciğerden yaralıyım
Gülerim sağlar gibi
Her gelen bir gül ister
Sahipsiz bağlar gibi

d. Deyiş (Karşılıklı Mani, Karşı-Beri): İki kişinin karşılıklı söyledikleri manilerdir. Sorulu cevaplı olabileceği gibi belirli bir konu üzerinde de söylenebilir. Belirli bir konu üzerinde söylenenlerde konu ile ilgili sözcük ya da söz öbeği her manide tekrarlanır.

Erkek:                                                                           Kız:
“Karşıya kaban derler                                               Karşı kabansız olmaz
Ökçeye taban derler                                                   Ökçe tabansız olmaz
Kız hatırın kalmasın                                                  Niye Hatırım kalsın
Nişanlın çoban derler                                               Sürü çobansız olmaz

 

⇒  Anonim halk edebiyatı konusuna gitmek için tıklayınız.

Bir yorum ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.