Makale, Makale Nedir, Makalenin Özellikleri, Makale Türleri

Makale, herhangi bir konuda okuyucuya bilgi vermek ya da bu bilgiler çerçevesinde bir düşünceyi savunmak amacıyla yazılan gazete ve dergi yazısıdır. Makalede konu bilimsel yöntemle ele alınır; öne sürülen yargı ve düşünceler nesnel verilerle temellendirilir; örnekleme, karşılaştırma; tanımlama, tanık gösterme gibi yollarla açıklanıp kanıtlanır.

Makalenin Özellikleri

  • Her konuda makale yazılabilir; fakat yazardan uzmanı olduğu konularda makale yazması beklenir.
  • Makalede terimsel söyleme dayalı nesnel bir anlatım kullanılır. Üslubu kişiselleştiren ögelerden, mecazlardan, konuşma dili havasından kaçınılır. Yazar, etkileyici bir anlatımdan çok, açık, doğru bir anlatımı yeğler.
  • Makalede dilin göndergesel işlevi kullanılır.
  • Açıklayıcı, öğretici, tartışmacı, kanıtlayıcı anlatım türleri, bazen de gelecekten söz eden anlatım, makalelerde en çok başvurulan anlatım türleridir.
  • Makalelerde öne sürülecek sav (tez) ya da düşünce, makalenin girişinde açık seçik, okurun ilgisini çekecek biçimde ortaya konur. Okuru yazının tamamını okumaya giriş bölümü yönlendirecektir. Öne sürülen sav ya da düşünce gelişme bölümünde örnekler, tanık göstermeler, sayısal verilerle vb. açıklanır. Yazar söylediklerinin tamamını bir sonuca ulaştıracak biçimde geliştirip birkaç cümleyle sonucu vurgular.
  • Makalelerde ağırlıklı olarak kurallı cümleler kullanılır.
  • Ağırbaşlı, sanatsız, süssüz bir anlatım söz konusudur.
  • Makalelerde üçüncü tekil kişili anlatım kullanılır.
  • Tıp, mimarlık, iktisat, hukuk gibi özel uzmanlık alanlarına ait dergilerdeki makaleler, sadece o konuyla ilgili okurlara seslendiği için bu tür makaleleri anlamak o alanın bilgisini gerektirir. Gazeteler ve popüler dergilerdeki makaleler ise geniş okur kitlesinin bilgi düzeyi göz önünde tutularak yazılır.,
  • Gazete makaleleri genellikle iç sayfalarda yayımlanır. İlk sayfada yer alan ve günün siyasal, ekonomik, toplumsal vb. olaylarını değerlendiren makaleler “başmakale” diye adlandırılır.

Türk Edebiyatında Makale

Makale gazeteyle birlikte ortaya çıkan bir tür olduğu için edebiyatımızda ilk makale örnekleri de Şinasi’nin Agâh Efendi ile çıkardığı ilk özel gazete olan “Tercüman-ı Ahvâl” de görülür. Bu gazetenin ilk sayısındaki “Mukaddime” başlıklı Şinasi’ye ait yazı, edebiyatımızda ilk makale sayılır. Tanzimat ile hayatımıza giren makale türü, Servet-i Fünun döneminde gelişimini sürdürmüştür.

Edebiyatımızda makaleleriyle ünlü başlıca yazarlar, Şinasi, Ziya Paşa, Namık Kemal, Ali Suavi, Ahmet Mithat Efendi, Ebuzziya Tevfik, Şemsettin Sami, Hüseyin Cahit Yalçın, Süleyman Nazif, Ziya Gökalp, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Refik Halit Karay, Falih Rıfkı Atay ve Nadir Nadi’dir.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.