Koşuk nedir?

İslamiyet öncesi Türk edebiyatı sözlü ürünlerindendir. Bu tür daha sonra halk edebiyatındaki “koşma”nın karşılığıdır. “Sığır” denilen sürek avları sırasında söylenen şiirlere verilen isimdir. Koşuklar, “kopuz” adı verilen çalgı eşliğinde söylenirdi.

Koşukların genel özellikleri

  • Koşukların nazım birimi dörtlüktür.
  • Türklerin milli ölçüsü olan hece ölçüsü kullanılmıştır.
  • Yiğitlik, aşk, tabiat, hasret, doğa güzelliği, savaş gibi konular işlenmiştir.
  • Kafiye düzeni “aaab, cccb, dddb…” şeklindedir.
  • Halk edebiyatında koşmalar, divan edebiyatında ise gazeller koşma ile benzerlik gösteren türlerdir.

Koşuk ile Sagu arasındaki farklar

  • Koşuk da sagu da İslamiyet öncesi Türk edebiyatına ait nazım biçimleridir. İkisi de biçim yönünden benzer özellikler gösterir.
  • Koşuklar, “sığır” ya da “şölen” adı verilen eğlence törenlerinde söylenirken sagular “yuğ” adı verilen cenaze törenlerinde söylenir.
  • Koşukların konusu aşk, doğa, kahramanlık güzellik; saguların konusu ise ölüm ve yastır.

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı – Online Test
Sözlü Edebiyat

Koşuk Örneği

Öpkem kelip ogradım
Arslanlayu kökredim
Alplar başın togradım
Emdi meni kim tutar

Kanı akıp yoşuldu
Kabı kamug deşildi
Ölüg birle koşuldu
Togmuş küni uş batar

Kaklar kamug kölerdi
Taglar başı ilerdi
Ajun tını yılırdı
Tütü çeçek çerkeşür

Etil suwı aka turur
Kaya tübi kaka turur
Balık telim baka turur
Kölün takı küşerür

 

Günümüz Türkçesi

Öfkelenip dışarı çıktım
Arslan gibi kükredim
Yiğitler başını doğradım
Şimdi beni kim tutabilir.

Kanı akıp boşandı
Derisi baştan başa deşildi
Ölülerle bir oldu
Doğan güneş işte batıyor

Kuru yerler hep gülerdi
Dağbaşları göründü
Dünyanın soluğu ılındı
Türlü çiçekler sıralandı

İtil suyu akar durur
Kaya dibini oyar durur
Bütün balıklar baka durur
Gölü bile taşırırlar



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.