Fiil Kiplerinde Anlam (Zaman) Kayması

Bir fiilde kullanılan kip ve zaman eklerinin kendi anlamları dışında kullanılmasına anlam kayması (zaman kayması) denir. Anlam kayması cümlenin anlamından çıkarılır.

  • Dikkat: Anlam kayması, dilin olağan akışında gelişen bir durumdur. Bu nedenle anlam kaymaları anlatım bozukluğuna neden olmaz.

Anlam kayması örnekleri:

“Haftaya herkes ödevlerini yapıyor, testleri cevaplıyor.” (Bu cümledeki fiiller, şimdiki zamanda çekimlendiği halde yapılacak işler gelecek zamanda yapılacağı için zaman kayması vardır. Şimdiki zaman gelecek zamana kaymıştır.)

“Her gün aynı işleri yapıyor.” (Şimdiki zaman, geniş zamana kaymıştır.)

“Sınava gireceği gün iyi bir kahvaltı yapıyor.” (Şimdiki zaman, geçmiş zamana kaymıştır.)

“Haftaya İstanbul’a uçuyorum.” (Şimdiki zaman, gelecek zamana kaymıştır.)

“Yazı yarına yetişir.” (Geniş zaman, gelecek zamana kaymıştır.)

“Hoca bir gün pazara gider.” (Geniş zaman geçmiş zamana kaymıştır.)

“Bu borcu hemen ödeyeceksin.” (Gelecek zaman, emir kipine kaymıştır.)

“Başarılı olmak için biraz daha gayret edeceksin.” (Gelecek zaman, gerekliliğe kaymıştır.)

“Daha temkinli davranacaksın artık.” (Gelecek zaman, gerekliliğe kaymıştır.)

“Allah kahretsin!” (Emir kipi, dilek kipine kaymıştır.)

“Cumhurbaşkanı yarın şehrimize geliyor.” (Şimdiki zaman, geleceğe kaymıştır.)

“Hakem düdüğü çalıyor ve maçı bitiriyor.” (Şimdiki zaman, görülen geçmiş zamana kaymıştır.)

“Atatürk 19 Mayıs’ta Samsun’a çıkar.” (Geniş zaman, görülen geçmiş zamana kaymıştır.)

“Hemen gidip uyumalısın!” (Gereklilik kipi, emir kipine kaymıştır.)

“Orta Asya’dan Anadolu’ya göçen Türkler, kısa sürede burayı yurt ediniyor.” (Şimdiki zaman, duyulan geçmiş zamana kaymıştır.)

“Belki döner diye her akşam yollarını gözlüyorum.” (Şimdiki zaman, geniş zaman kaymıştır.)

“Siz Öykü’nün babası olacaksınız.” (Gelecek zaman, gereklilik kipine kaymıştır.)

 



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.