Emredici Anlatım Özellikleri Örnekleri

Anlatıcının, okuyucuyu bir iş yapmaya, bir eylemde bulunmaya, bir davranışı gerçekleştirmeye zorladığı ya da okuyucuya bu konularda telkin ve önerilerde bulunduğu metinlerde kullanılan anlatım türüne “emredici anlatım” denir. Emredici metinler, sosyal hayat açısından son derece önemlidir. Okuyucu bu metinlerde belirtilen kurallara uymak, yasaklardan kaçınmak zorundadır. Emredici anlatımlarda öğretme, açıklama, bir işi yaptırma, bir davranışı gerçekleştirmeye zorlama anlamları vardır.

Kanun, tüzük, yönetmelik, genelge, yönerge gibi mevzuat metinlerinde; Trafik kurallarıyla ve ceza hukukuyla ilgili metinler, anayasal ve evrensel hakları ve sorumlulukları, ticari ürün ya da hizmetlerden yararlanmanın koşullarını düzenleyen ya da bu ürün ve hizmetlerin belli bir süre ve belli şartlara uymak koşuluyla garanti kapsamında olduğunu gösteren metinlerde; Bir kurumun işleyişiyle ilgili çeşitli hususları ortaya koyan talimat ve öneri metinlerinde; Kullanma ve montaj kılavuzlarında, ürün tanıtım yazılarında, reklam metinlerinde, el ilanlarında ve yemek tariflerinin anlatıldığı metinlerde emredici anlatım kullanılır.

Emredici Anlatımın Özellikleri

  • Emredici anlatımlar, sözlü veya yazılı olabilir.
  • Emredici anlatımda emir, telkin ve öneri anlamı taşıyan sözcüklere sıkça yer verilir
  • Emredici anlatımlarda daha çok fiil cümlesi kullanılır.
  • Emredici anlatımda, fiiller, genellikle emir kipiyle çekimlenir. (Örneğin: Dur, bak, çık, git…).
  • Geniş zamanlı çekimler de emredici anlatımlarda, kuralların her zaman geçerli olacağı anlamını vermek için kullanılır. (Örneğin: Kırmızı ışıkta durmayan araçlara ceza kesilir. /Bu kanun değiştirilemez.)
  • Bildirme eki olan “-dır/-dir/-tur/-tür” de “kesinlik bildirdiği zaman anlatıma emredici anlam kazandırır. (Örneğin: Borçlar, zamanında ödenecektir.)
  • Emredici anlatımlarda dil, “alıcıyı harekete geçirme işlevinde” kullanılır.
  • Emredici anlatımda açık, anlaşılır bir dil tercih edilir.

Emredici Anlatım Örnekleri


Bezelye küpü (4 kişilik)

Bir kapta kıyma, ekmek içi, ince kıyılmış soğanı yoğurun. Tuz ve karabiber ekleyerek köfte hamurunu hazırlayın. Malzemenin yarısını yuvarlak bir kalıba yayın. Bezelyelerin yarısını üzerine dökün. Mısır ve haşlanmış pirinci karıştırarak ilave edin. Üzerine kalan bezelyeyi dökün. Köfte harcı ile malzemelerin üzerini kaplayın. Fırında pişirdikten sonra ters çevirerek servis yapın.


Mevlana’nın Yedi Öğüdü

Cömertlik ve yardım etmede akarsu gibi ol.
Şefkat ve merhamette güneş gibi ol.
Başkalarının kusurunu örtmede gece gibi ol.
Hiddet ve asabiyette ölü gibi ol.
Tevazu ve alçak gönüllülükte toprak gibi ol.
Hoşgörülükte deniz gibi ol.
Ya olduğun gibi görün, ya göründüğün gibi ol.


Ayrıca Bkz: Anlatım Türleri



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.