NUTUK KİTABININ ÖZETİ
Yazan: Messy 27 Ocak 2009 Salı
Kategori: 100 Temel eser özet
KÄ°TABIN ADI : NUTUK
Nutuk yeni Türkiye devletinin yazılan ilk tarihidir. Yazarı Mustafa Kemal Atatürk’tür. Yaptığı tarihi gelecekteki Türk insanına tanıtabilmek amacıyla bu kitabı kaleme almıştır.
Nutuk: Atatürk tarafından kurulan Cumhuriyet Halk Partisinin 15-20 Ekim tarihleri arasında Ankara da toplanan İkinci Kongresinde okunmuştur. Konuşma otuz altı buçuk saat sürmüştür.
Nutuk 1919′dan baÅŸlayarak 1927 ye kadar olan tarih dilimini incelemektedir. Bu dönem üç bölümde ele alınmıştır.
1. Kuva-i Milliye (Ulusal güçler) Dönemi
Nutukta yeni Türkiye Devletinin kuruluÅŸu anlatılmaktadır. Yeni Türk devletinin kurulmasındaki maksat da ÅŸu ÅŸekilde açıklanmıştır: Türk ulusunun onurlu ve ÅŸerefli bir ulus olarak yaÅŸamasıdır. Bu da tam bağımsız olmakla saÄŸlanabilir. “Ne kadar zengin olursa olsun, bağımsızlıktan yoksun bir ulus uygar insanlık karşısında uÅŸak durumunda kalmaktan ileriye gidemez.” demiÅŸtir ve Mustafa Kemal Atatürk ÅŸu sözleri söylemiÅŸtir “Türkün onuru, kendine güveni ve yetenekleri çok yüksektir. Böyle bir ulus tutsak yaÅŸamaktansa yok olsun daha iyidir.” Diyerek kurtuluÅŸ isteyenlerin parolasının “Ya bağımsızlık ya ölüm olduÄŸunu ” söylemiÅŸtir.
Burada devlet kurmanın zorlukları görülmektedir. Atatürk Samsun’a çıktığı anda ülkenin genel durumu; Osmanlı Devletinin içinde bulunduÄŸu topluluk savaÅŸta yenilmiÅŸ Osmanlı Ordusu zedelenmiÅŸ, koÅŸulları ağır bir ateÅŸkes imzalanmış, ulus yorgun ve bitkin bir durumda, ulusu ve ülkeyi savaÅŸa sürükleyenler yurttan kaçmış, padiÅŸah ve halife soysuzlaÅŸmış, kendini ve tahtını koruyacak alçakça önlemler araÅŸtırmakta, hükümet yüzsüz, onursuz, korkak, ordunun elinden silahları ve cephanesi alınmış ve alınmakta, yurdun dört bir yanındaki topluluklar devletin bir an önce çökmesine çaba harcıyorlardı. Bu ÅŸekilde açıkladıktan sonra ulus egemenliÄŸine dayanan kayıtsız ÅŸartsız yeni bir devleti kurmak için izlediÄŸi politikayı, karşılaÅŸtığı güçlükleri bunalımları ve çatışmaları anlatmaktadır. Bu haliyle Nutuk, sömürgeci devletlerin altında yaÅŸayan uluslara kurtuluÅŸ yolunu gösteren bir yapıt özelliÄŸi taşımaktadır.
2. Türkiye Büyük Millet Meclisi Dönemi:
Türkiye Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920′de açılmış ve o günden sonra tüm askeri ve sivil makamların ulusun baÅŸvuracağı en yüce katın Meclis olacağını halkına bildirmiÅŸ ve Meclis, Mustafa Kemal Atatürk’ün açık ve gizli oturumlardaki bir iki gün süren açıklamaları ve konuÅŸmalarından sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi BaÅŸkanı seçmiÅŸtir.
3. Cumhuriyet Dönemi :
Atatürk, Ä°smet PaÅŸa ile birlikte bir yasa tasarısı hazırladı. Bu tasarıdaki 20 Ocak 1921 tarihli anayasanın devlet biçimini saptar maddelerini deÄŸiÅŸtirerek birinci maddenin sonuna “Türkiye Devletinin Hükümet biçimi Cumhuriyettir” cümlesini ekleyerek maddeyi deÄŸiÅŸtirmiÅŸtir ve yapılan Meclis toplantısında Anayasanın DeÄŸiÅŸtirilmesi ile ilgili maddenin görüşülmesi kabul edildi. Toplantı sonunda yasa birçok milletvekilinin “YaÅŸasın Cumhuriyet” söylemleri ile kabul edildi ve böylece 29 Ekim 1923′te Cumhuriyet ilan edilmiÅŸ oldu. Daha sonra CumhurbaÅŸkanlığı seçimine geçildi. Oylamada Mustafa Kemal Atatürk toplantıya katılan yüz elli sekiz kiÅŸinin tümünün oylarını alarak CumhurbaÅŸkanı seçildi.
Nutuk sömürge ulusların bağımsızlıklarını kazanmaya yardımcı olacak bir program niteliğindedir. Bu eser okunduğunda Türk kurtuluş savaşının bir askeri savaş olduğu kadar bir düşünce savaşı da olduğu görülmektedir.
Nutuk, Mustafa Kemal Atatürk’ün halkına verdiÄŸi bir hesap pusulasıdır. Çünkü ulusal kurtuluÅŸ savaşı boyunca o halkıyla birlikte olmuÅŸtu ve halkına “Hayat demek savaÅŸ ve çarpışma demektir. Hayatta baÅŸarı yüzde yüz savaÅŸta, baÅŸarı kazanmakla elde edilebilir. Bu da manevi ve maddi güce dayanır. Ä°nsanların uÄŸraÅŸtığı tüm sorunlar, karşılaÅŸtığı tüm tehlikeler, elde ettiÄŸi baÅŸarılar toplumca yapılan genel savaşın dalgaları içinde doÄŸar.” Sözlerini söylemiÅŸ ve halkından can istemiÅŸ, halk seve seve vermiÅŸ, mal istemiÅŸ, halk seve seve vermiÅŸtir. Bunlar nerede, nasıl, niçin, harcanmış ? Nutuk halkın kafasındaki bu sorulara da açıklık getirmiÅŸtir.
Türk halkından alınan canın ve malın ülkenin iÅŸgalinden, ulusun kölelikten kurtularak onurlu, bağımsız, çaÄŸdaÅŸ bir devlet ve toplum olarak yaÅŸaması için harcandığını belgeleriyle açıklamaktadır. Atatürk bu eserinde, ulusal varlığı sona ermiÅŸ sayılan büyük bir ulusun bağımsızlığını nasıl kazandığını, bilim ve tekniÄŸin en son ilkelerine dayanan ulusal ve çaÄŸdaÅŸ bir devleti nasıl kurduÄŸunu anlatmaya çalışmış ve Türk gençliÄŸine bıraktığı kutsal armaÄŸanı ÅŸu sözlerle noktalamıştır;” Bu uzun ve ayrıntılı sözlerim tarihe mal olmuÅŸ bir devrin öyküsüdür, burada ulusum için ve yarınki çocuklarımız için dikkat ve uyanıklık saÄŸlayabilecek kimi noktaları belirtmiÅŸ isem kendimi mutlu sayacağım” demiÅŸ. Nutuk, yeni Türkiye devletinin nasıl kurulduÄŸunu merak eden tüm insanlarımızın okuması gereken bir baÅŸucu eseridir. Bundan dolayı siyasi yaÅŸantımızda olduÄŸu kadar, devlet felsefesinde de kullandığımız en baÅŸ eserdir.
Şehir Mektupları
Yazan: mahmut 07 Ocak 2009 Çarşamba
Kategori: 100 Temel eser özet
2. Mektup’tan
BoÄŸaziçi, yer yer, mesirelerini açıyor. Sefa günleri geldi. Baharın kalan kısmı, yaz baÅŸlangıcı ile birleÅŸerek, ne pek terÂletici ne de üşütücü esen yellerle, o zarif girintinin kıyılarını ve tepelerini tazelikle kaplamış. Ä°nsan, derhâl bir kayığa veya sandala atlayarak gün batarken tepeden tepeye aks eden renk oyunlarını, sahilden sahile vuran renkli dalgalan seyretÂmeye hevesleniyor. Bakış, her yanı dolaşıp durdukça, o daÂracık yerde toplanan benzersiz tabii güzelliklere hayran kalÂdıkça, zevk ve ÅŸenliÄŸin buraları terk edeceÄŸine inanamıyor. Bana kalırsa haliç, yalnız bir Sadabad’ıyla Åžehir Mektupları gece, yıldızlı örtüsünü semburalara karşı övünemez. Göksu, manzaraca, ondan aÅŸağı kalır mı? AkÅŸamÂları süzüle süzüle vadiye sokulan sandallar, saÄŸda solda dinÂlenerek gün batarken Küçüksu önüne çıktıkları zaman, suÂların coÅŸkun akışındaki hüzünlü ilhamlar, Kâğıthane dönüÂşünde bulunur, görülür manzaralardan deÄŸildir. Gönül oraÂlarda gecelemek, ertesi sabahı görmek istiyor.  aya yayar yaymaz hatıra, yorulmuÅŸ zihinlere feÂrahlıktan ve ÅŸenlikten ibaret bir sevinç hissi geliyor, terlemiÅŸ alınlara rahat ve huzur verecek rüzgârlar temas ediyor…
17. Mektup’tan
Ben zaten, ümmetin oruçlularından olduÄŸum için, Rama-zan’dan pek rahatsız olmam. Bildiklerimden pek çok kiÅŸi de benim gibidir. Ne olacak? Günde beÅŸ kuruÅŸa iÅŸkembe çorÂbasıyla, yarım baÅŸ suyuna salınmış söğüş ile beslenen mideÂler açlık elemine alışmış demektir. Fakat ne hâldesiniz? BuÂrasını anlamak isterim. Acaba, evde mama dadıya bir parça bir ÅŸey saklatıp güzelce yedikten ve akÅŸama kadar sürecek katlanma gücünün dozunu düşürmemek için birkaç bardak su içtikten sonra ele teÅŸbih alarak mı çıkıyorsunuz? Dünyada bu riyacı tavrı yutmayanlardan biri de bizim AyazaÄŸa mektupçusudur. Ha, göreyim seni! Deyin. Size, oruçsuz olup da kendisini halka niyetli gösteren ne kadar bey, efendi, aÄŸa, hanım varÂsa hepsini birer birer seçip ayırır. Bu ustalığı ne ÅŸekilde edinÂdiÄŸini sorduÄŸumda dedi ki:
- Bundan kolay bir şey yok. Bir kere çehresine bakarım: Eğer yazar çehreli ise oruçlu, direktör simasında ise oruçsuzdur. Çünkü bu ikiden biri senenin her gününde mutlaka aç, öteki muhakkak toktur.
30. Mektuptan
Çocukluk Hatıralarına Dair
Yer altında babam bıyığı! Nedir o, bil, diye küçük iken dadınız veya komÅŸu Habibe Molla’nın söylediÄŸi bilmeceyi halletmek İçin ne kadar zahmet çektiÄŸinizi hatırlıyor musuÂnuz? Eski kadınlar, çocukların zihinlerini bilemek için bu gibi muammalara baÅŸvururlardı. Ah! Åžimdi, o kadınlar nerede? Hele, o zeki çocuklar ne oldular? O çocuklar ki bilmece söyleÂnir söylenmez kaşını çatarak, parmaklarına bakarak, birden bire:
- Pırasa, derler ve orada bulunanları fevkalade dehalarıÂna hayran ederlerdi. Åžimdi onların hepsi büyüdüler, bıyıklı, sakallı oldular, baÅŸka bilmecelerle uÄŸraşıyorlar. Ah! Ah! Ä°nsan, buna nasıl üzülmez? O zekâlar söndü de fitili kalmamış lamÂbaya döndü. Hele yer altında kınalının havuç; yer üstünde babam başının lahana; kapısını örttüm güm dedi, içeriye girÂdim bum dedinin hamam; masal masal matı tas, kaynanaÂmın başı daz, çukura düştü çıkamaz, pır pır eder uçamazın piÂre; gidi gidiver, ÅŸu gidiyi tutuver, ne tatlıca eti var, tutulmaya niyeti varın balık; ben giderim o gider, önümde tın tın ederin sakal; yer altında kazan kaynarın karınca; çat burada, çat kapı arkasındanın süpürge; ne yerdedir ne gökte, cümle alem içindenin ayna; sürdüm kustu, çektim küstünün kahve; bir küçücük fıçıcık, içindedir turÅŸucuÄŸun limon olduÄŸunu bilenler yaşça hayli ilerlediler.
46. Mektup tan
Bayılırım. Hayalimden geçtikçe İçim titrer: Küçük bir oda, ufak bir soba, pufa yatak, yumuÅŸak yorgan, içinde ben! Dışarıda lapa lapa kar. AÄŸzımın suyu akar. Hiç durma yorgaÂna sarıl, yat! Denilen hava, dünyada ancak bu kadar ÅŸirin olur. Rüzgârın camları zıngırdatması, ninni gibi tesir eder. Sobanın çatırtısı gıdıklar. Fakat, mangaldan fırlayan ‘çıt’ı sevmem. Hani ya insan bazan dalar da mangalın kenarına çöker, garip gaÂrip düşünürken, mesela, alt dudağının sol bıyık ucuna doÄŸru ‘çıt’ diye bir ÅŸey yapışır, acı acı yalanır. HoÅŸuma gitmez. BöyÂle günlerde, biraz da midenin hoÅŸ edilmesi gibi ÅŸeyler de düÂşünülür. Ben böyle olsam baÅŸka ÅŸeyler de düşünürdüm a! Herkesin kalbi bir olmaz. Baba Yaver tarhana çorbasına, latif ÅŸiÅŸ kebabına, paça böreÄŸine, saçlı sakallı yassı kadayıfla birÂlikte yenilmek üzere hurma tatlısına, tavuk suyuna, nohutlu pilava dayanamaz.
Yazar hakkında geniÅŸ bilgi için buraya basınız…. Ahmet Rasim
SÄ°NEKLÄ° BAKKAL Edebiyat
Yazan: Messy 07 Ocak 2009 Çarşamba
Kategori: 100 Temel eser özet, Roman özetleri
sineklibakkal
Bu roman, Halide Edip Adıvar’in edebî anlayışı ve sanatında yeni bir dönemin baÅŸlangıcıdır. II. Abdülhamit dönemi ÅŸartlarını fakir bir mahalle çerçevesinde anlatan bir romandır. RomanÂda dönemin her kesimden insan bir arada ve tüm özellikleÂriyle yer alır. Bu bakımdan, döneme her yönüyle ışık tutan çok önemli bir eserdir.
Sinekli Bakkal Kahramanları (kişileri):
Emine: Sinekli Bakkal Sokağı’nın imamının kızı, Kız Tevfik’in karısı, Rabia’nın annesidir. Babasının verdiÄŸi eÄŸitim nedeniyle oldukça tutucu ve hayata maddi açılardan bakan bir kahramandır.
Kız Tevfik: Rabia’nın babasıdır. Karısı Emine’nin aksiÂne, rahat, deli dolu, neÅŸeli bir kahramandır. Tiyatro ile uÄŸraÅŸÂmaktadır.
Rabia: Ailesinden dini eÄŸitim almış, sesi çok güzel olan bir genç kızdır. Musiki ile uÄŸraÅŸmaktadır. Dinine baÄŸlı bir kiÅŸi olan Rabia, romanın baÅŸkahramanıdır. Romanda DoÄŸu meÂdeniyetini temsil etmektedir.
Peregrini: İtalyan asıllı bir kişidir. Romanda musiki ile uğraşan, duygusal, hassas bir kahraman olarak işlenir. Batı medeniyetini temsil eder.
Vehbi Dede: Mistik bir kişiliktir. Kâmil insanı sembolize eder. Dinî ve şahsi özellikleri bir arada işlenir. Olgun, bilge, zarif bir kahramandır.
Diğer Kahramanlar: İmam, Zaptiye Nazırı Selim Paşa, oğlu Hilmi Bey.
Sinekli Bakakal’ın Özeti:
Olaylar Ä°stanbul’un yoksul, mütevazi kenar mahallelerinÂden biri olan Sinekli Bakkal’da geçmektedir. II. Abdülhamit dönemidir. Mahallenin, dini daha ziyade ÅŸekli anlamda yaÅŸaÂyan imamının Emine isimli bir kızı vardır. Emine de tıpkı baÂbası gibi oldukça tutucu bir kahramandır. Aynı semtte yaÅŸaÂyan Kız Tevfik’e âşık olmuÅŸtur. Tevfik, orta oyunlarında zen-ne(kadın) rolüne çıktığı için mahalleli ona ‘Kız Tevfik’ lakabı takmıştır. Düzenli bir iÅŸi olmayan Tevfik, uçarı bir gençtir. FaÂkat o da Emine’yi sevmektedir. Bu iliÅŸkiye Emine’nin babası karşı çıkar. Emine, ailesine raÄŸmen Tevfik’le evlenir. Bu yüzÂden babası Emine’yi evlatlıktan çıkarır.
Tevfik’le Emine’nin evliliÄŸi baÅŸlangıçta güzel gider. Fakat aralarında müthiÅŸ bir hayata bakış farklılığı vardır. Tevfik saÂnatkâr ruhlu bir adamdır. Karısı Emine, onu anlayacak seviÂyede deÄŸildir. Bir süre sonra, Tevfik’in bakkal olan dayısı ölür. Bakkal onun üzerine kalır. Emine, kocasını bakkalı iÅŸletmesi için zorlar. Bu iÅŸ, Tevfik’e göre deÄŸildir. Ä°ÅŸe adapte olamaz, kiÂÅŸiliÄŸinden tavizler verdiÄŸini anlayınca iÅŸi bırakır. Bakkalı EmiÂne iÅŸletmeye baÅŸlar. Bununla beraber, bu olay aralarının iyiÂce açılmasına neden olur. Bir gün, Emine, Tevfik’in arkadaÅŸÂlarına onun taklidini yaptığını görür ve anlaÅŸamadığı bu adamÂdan ayrılmaya karar verir. BoÅŸanmadan hemen sonra Tevfik, Gelibolu’ya sürülür.
Emine, boÅŸanmadan az önce hamile olduÄŸunu anlar. BoÂÅŸandıktan sonra babasının evinde kızını dünyaya getirir. AdıÂnı Rabia koyar. Emine ve babası Ä°mam, Rabia’yı sıkı bir dinî eÄŸitimden geçirirler. Bu arada, sürekli olarak babasını kötülerÂler. Rabia, babasının bir cehennemlik olduÄŸunu öğrenerek büyür. Rabia, 11 yaşındayken hafız olur. Sesi çok güzeldir. CaÂmilerde, konaklarda mevlit okur. Çevresinde sesiyle ün salar. Bir gün Rabia’yı zaptiye nazırı Selim PaÅŸa dinler. Ona hayran olur ve himayesine alır. Konağında ona musiki eÄŸitimi aldırır. Rabia, Mevlevi derviÅŸi Vehbi Dede ve Ä°talyan müzisyen Pe-regrini’den ders almaya baÅŸlar. Bu arada, iyice yetiÅŸkin bir kiÂÅŸi olan Rabia, babasını bulur. Onun ailesinin anlattığı gibi suçÂlu olmadığını anlar. Ailesini terk ederek, babasının yanına yerleÅŸir. Romanda, bir baÅŸka geliÅŸme Selim PaÅŸa’nm konağında olur. Selim PaÅŸa padiÅŸah yanlısı ve idarenin en güvendiÄŸi devlet adamlarından birisidir. Bununla beraber, oÄŸlu Hilmi, padiÅŸahın karşısında olan Genç Osmanlılar örgütündendir. Kız Tevfik de Genç Osmanlılar’in gizli neÅŸriyatını taşıma göreÂvi yapmaktadır. Her ikisi de yakalanır ve sürgüne gönderilir. Selim PaÅŸa, oÄŸlunun padiÅŸaha ihanetini affetmez, sürgüne göz yumar. Rabia’yı yine korumaya devam etse de Rabia bu olay üzerine konaktan tamamıyla ayrılır ve mahallesine döÂner.
Rabia bundan sonra babasının dükkânını iÅŸleterek haÂyatını kazanmaya baÅŸlar. Ä°talyan hocası Peregrini ona âşıktır. Rabia’yı bütün mevlütlerde, programlarda izlemektedir. Ra-bia’ya aynı ÅŸekilde derin bir aÅŸk duyan Vehbi Dede’nin yarÂdımıyla aÅŸkını Rabia’ya anlatır. Rabia’ya olan aÅŸkının da etÂkisiyle Müslüman olmaya karar verir. Daha sonra da Rabia ile evlenir.
Yıl 1908′i bulmuÅŸtur. MeÅŸrutiyet ilan edilince Kız Tevfik serbest bırakılır. Ä°stanbul’a gelince mahalleli onu bir kahraÂman gibi karşılar. Tevfik eline torununu alınca çok mutlu olur.
Esir Åžehrin Ä°nsanları kitabı’nın özeti
Yazan: Messy 06 Ocak 2009 Salı
Kategori: 100 Temel eser özet, Roman özetleri
esirsehir
Birinci Dünya Savaşı esnasında Ä°stanbul’daki aydınların durumunu ve iÅŸgale olan tavrını ele alır.
Ana kahramanlar; Kamil Bey, Nermin Hanım, AyÅŸe,Fuat Bey, Nedime Hanım, Ä°hsan Bey, Ahmet Bey, Niyazi AÄŸabey, Ramiz Efendi ve Fatma Hanım’dır.
Kâmil Bey: Abdülhamit paÅŸalarından Selim PaÅŸa’nın oÄŸludur. Batılı tarzda bir eÄŸitim görmüştür. Hayatının büyük kısmını batılı ülkelerde yaÅŸamıştır. Osmanlı topluÂm yaÅŸamıyla ilgili geniÅŸ bir bilgiye sahip deÄŸildir.
Nermin: Kâmil Bey’in karısıdır. Batı kültürüne hakimdir. Onun da Osmanlı yaÅŸam tarzıyla ilgili fazlaca bir bilÂgisi yoktur. ZenginliÄŸe fazlasıyla önem verir.
Nedime Hanım: Milli Mücadeleye destek veren, cesaÂretli bir bayan kahramandır. Karadayı adıyla bir gazete çıkarır. Korkusuz ve cesur bir kadın olarak öne çıkar.
Roman, Ä°spanya’da yaÅŸayan Kâmil Bey ve ailesinin ülkeÂsine dönmesiyle baÅŸlar. Yıl, 1916′dır. Osmanlı Devleti, her geçen gün güç ve toprak kaybetmektedir. Kâmil Bey de BaÂtıda bulunduÄŸu dönemde ekonomik sıkıntılar yaÅŸadığı için, Ä°stanbul’a, bazı emlaklarını satmak için gelmektedir. Kâmil Bey, eÅŸi Nermin Hanım ve kızı AyÅŸe, Batı kültürünü çok iyi bilmelerine raÄŸmen kendi kültürlerine fazlaca önem vermezÂler.
Ä°stanbul’a gelen Kâmil Bey, BaÄŸlarbaşı’nda babasından kalma köşkü onartarak oraya yerleÅŸir. Bir yandan da yine baÂbasından kalma mülklerle ilgili iÅŸleri takip eder. Bu esnada Galatasaray Lisesi’nden arkadaşı Ahmet’le karşılaşır. ArkadaÂşı, Kâmil Beyden kendilerine yardım etmesini rica eder. KâÂmil Bey, Nedime Hanım’in çıkardığı Karadayı gazetesinde çalışmaya baÅŸlar. Anadolu’daki Millî Mücadeleye destek veÂren Nedime Hanım ve arkadaÅŸları Karadayı gazetesi vasıtasıyla Anadolu’yla haberleÅŸmektedirler. Bu iÅŸleri yaparken KâÂmil Bey, yavaÅŸ yavaÅŸ, ülkesiyle ilgili meselelerle ilgilenmeye baÅŸlar.
Düşman güçlerinin Anadolu’daki askerlere saldırı planÂlarını ele geçiren Nedime Hanım ve arkadaÅŸları bunu AnadoÂlu’ya ulaÅŸtırmaya çalışırlar. Bu iÅŸi, Kâmil Bey üstüne alır. AnÂcak Kâmil Bey, bu planları bir sandık içinde gemiye verirken yakalanır. Çünkü, Nedime Hanım’a yardım ediyor gözüken Niyazi, Ä°stanbul hükümetinin ve iÅŸgal kuvvetlerinin ajanlığını yapmaktadır. Kâmil Bey’i de o haber vermiÅŸtir.
Kâmil Bey, tutuklandıktan sonra birçok kere sorguya çeÂkilir. PaÅŸa oÄŸlu olduÄŸu için kendisine ceza vermeyeceklerini ancak Nedime Hanım’ın yaptıklarını anlatmasını isterler. KâÂmil Bey de Millî Mücadeleye destek veren bir kadını ele verÂmenin büyük bir alçaklık olacağını düşünür ve Nedime Ha-nım’ı ele verecek hiçbir ÅŸey anlatmaz. Bu esnada Nermin ve ailenin diÄŸer üyeleri Kâmil Bey’in tutuklandığını duyunca büyük bir ÅŸaÅŸkınlık yaÅŸarlar. Ancak Kâmil Bey, sorumsuz bir aydın olmaktan, sorumlu bir aydın olmaya doÄŸru deÄŸiÅŸim yaÂÅŸadığı için kendisine yöneltilen eleÅŸtirileri fazlaca önemsemez. Ä°stanbul Hükümeti tarafından kendisine Roma elçiliÄŸinde bir iÅŸ teklif edilmesine raÄŸmen, Nedime Hanım’ı ele vermemek için kabul etmez.
ÇaÄŸlayanlar kitabı’nın özeti,ÇaÄŸlayanlar kitabı’nın konusu
Yazan: Messy 06 Ocak 2009 Salı
Kategori: 100 Temel eser özet, Hikaye özetleri
çaglayanlar
Milli ÅŸair unvanı verilen Mehmet Emin Yurdakul’un Türk ÅŸiirinde açtığı çığırı Ahmet Hikmet MüftüoÄŸlu ÇaÄŸlayanlar’da hikayeleriyle devam ettirmiÅŸtir. Yazar, bu eserdeki hikayeleÂrinde Türk destanlarından, tarihinden, faydalanmış; Trablus, Balkan, I. Dünya savaÅŸlarında yaÅŸanan olayları anlatmıştır. Ahmet Hikmet MüftüoÄŸlu‘nun  1922′de yayınlanan ÇaÄŸlayanlar adlı kitabı 18 parçadan ibarettir. Milli edebiyatımız içinde uyandırdığı milliyetçilik duygularıyla çok önemli bir yere sahiptir. ÇaÄŸlayanlar hikayelerindeki kahramanların isimleri ÅŸunlardır: Alparslan Masalı, Yarayı Kanatan, Ãœzümcü, Sümbül Kokusu, Ä°nci, Yakarış, Bekir ile Tekir, AyÅŸe Kızla Vato, MaviÅŸ.
Çağlayanlar Kitabının Özeti
Sümbül Kokusu
Pazar günü, BudapeÅŸte Darülfünunu Tabiiyyat ÅŸubesinde öğrenim gören Hüseyin Arif, Macaristan’ın dar sokaklarından birinin kasvetli, dar evlerinden birinde, gazete okumaktadır. Gazetede Çanakkale Savaşı’nın gidiÅŸatıyla ilgili pek çok haÂber vardır. Ä°stanbul’un, BoÄŸazlar’ın her yanının sarıldığı, ülkeÂnin çok zor durumda olduÄŸu yazmaktadır. Hüseyin Arif, memÂleketinin düştüğü bu durumdan dolayı büyük bir hüzün içinÂdedir. Ãœlkenin cephane durumu çok eksiktir. (ÇaÄŸlayanlar) Oysa düşman askerlerine her yandan yardım gelmektedir. Onların her türlü imkânı karşısında Türk askerinin yalnızca bir göğsü, bir de bazusu vardır. Ä°stanbul; camileriyle, mavi denizi ve göğü, mezarlıkları, surları ile gözlerinin önüne gelmektedir. Ona göre, Ä°stanÂbul’un hamalları Avrupa’nın lordlarından daha asildir. KaldıÂğı Macar topraklarındaki sokaklara göre Ä°stanbul’un sokakları daha nurani, daha neÅŸelidir. İçinden bir çığlık kopar. Allah’a, vatanımı düşmana çiÄŸnetme, diye yalvarır.
Bu hüzün içinde, memleketine ait neyi varsa hepsini koklar. Sonra pencereyi açar. Ev sahibi dört gün önce bir sümbül vermiÅŸtir. Pencereyi açınca duyduÄŸu sümbül kokuÂsuyla irkilir. Sümbül saksısının üzerine kapanarak aÄŸlamaya baÅŸlar. O sırada kapı vurulur. Gelen Mehmet SiyavuÅŸ’tur. Mehmet’e sümbülü derinden koklamasını söyler. Mehmet Si-yavuÅŸ da irkilir. Çünkü sümbül, Ä°stanbul kokmaktadır. Mart aylarında Ä°stanbul’da iÅŸportalarda ‘bahariye kokuları ‘ diye satılan sümbül kokusunu hatırlarlar. Ä°kisi de Ah vatan!’ derÂler. Vatanı kaybediyoruz.’ diye aÄŸlamaya baÅŸlarlar. Ä°ki genç, bir ÅŸey yapmaları gerektiÄŸine karar verir. Hüseyin Arif arkaÂdaşına; ‘YaÅŸamak alçaklıktır. Çanakkale cephesinde ölmeliyiz.’ der. Birbirlerine sarılarak ikisi de vatan için savaÅŸmaya karar verir. Ä°ki gün içinde eÅŸyalarını satarlar. Pasaport iÅŸlemleri için gittiklerinde görevli onlara ‘Talebelerin askerlikleri ertelendi.’ dediÄŸinde, onlar büyük bir huzurla ‘Biz gönüllü gidiyoruz.’ cevabını verirler.
Padişahım Alınız Menekşelerimi, Veriniz Gülümü
Samime Hanım, kanepede gazeteleri okumaktadır. YaÂnında AyÅŸecik vardır. AyÅŸecik, Samime Hanım’in hizmetçisi-dir. Samime Hanım’ın kocası, AyÅŸecik’in de babası ve niÂÅŸanlısı Trablus cephesine gittiklerinden beri koca evde birbirÂlerine arkadaÅŸlık etmektedirler. AyÅŸecik, bu eve akrabası olan Samime Hanımın kocası TuÄŸrul Bey’in babasından haber a-labileceÄŸi ümidiyle gelmiÅŸtir. Fakat TuÄŸrul Bey de kısa zaman sonra cepheye gitmiÅŸtir.
Samime Hanım ile AyÅŸe iki dert ortağı olmuÅŸlardır. Her ikisi de her gün Allah’a cephedeki yakınları için yalvarmakta, evde matem havası esip durmaktadır. Samime Hanım, AyÂÅŸe’ye kocasından, AyÅŸe de utanarak niÅŸanlısından bahsetÂmekte; böylelikle avunmaktadırlar.
AyÅŸe, Samime Hanıma muharebeden bir haber olup olÂmadığını sorar. Samime Hanım, gazetedeki haberi okumaya baÅŸlar. Gazetede ÅŸunlar yazmaktadır:
‘On üç zırhlıya karşı bir asker’
“Salı sabahı düşman zırhlılarından on üçü Trablus’un ÅŸark tarafında kalan Hamidiye Ä°stihkamı’nı dövmeÄŸe baÅŸlaÂmışlardır. Ä°stihkamda on bir neferle bir çavuÅŸ vardı. NeferleÂrin dokuzu bir müddet sonra ÅŸehid, ikisi mecruh olmuÅŸ ve saÄŸ kalan Mehmed ÇavuÅŸ isminde bir kahraman henüz parçalanÂmayan birkaç topla, dünyanın hiçbir muharebesinde iÅŸitilmeÂmiÅŸ, hiçbir memleketin tarihinde görülmemiÅŸ bir inat ve meÂtanetle tek başına düşmana mukabele etmiÅŸ ve nihayet tunç toplarla beraber o pulat vücut da başına yaÄŸan yüzlerce gülÂle altında parça parça olmuÅŸtur. Böyle emsalsiz erlere malik olan millet dünyanın en büyük milletidir.”
Gazetedeki haberi duyan AyÅŸe, haykırmaya ve aÄŸlamaÂya baÅŸlar. Haberdeki Mehmet ÇavuÅŸ babasıdır. AyÅŸe baygınÂlık geçirir. Samime Hanım, onu teskin etmeye çalışır. Ä°kisi de abdestlerini alarak Allah’a secde ederler. Dakikalarca aÄŸlayaÂrak Allah’a dua ederler. Samime Hanım, AyÅŸe’ye yatmasını ve Allah’a niÅŸanlısının yaÅŸaması için dua etmesini söyler.
AyÅŸe rüyasında niÅŸanlısı Tosun’u görür. Bir melek, onu Trablusgarb’a niÅŸanlısının yanma götürür. NiÅŸanlısının yanında baÂbası da vardır. Babası, niÅŸanlısını götürmesini, onun yerine de savaÅŸacağını söyler ve gider. AyÅŸe, Tosun’a sarılarak aÄŸlamaya baÅŸlar. Tosunla birlikte bir yere otururlar. Tosun, düşman kurÂÅŸunu askerlerimizin baÄŸrını delerken, buradan ayrılamayaÂcağını söyler. Bu arada, Tosun’un her yerinden inciler akmakÂtadır. AyÅŸe incileri toplayıp padiÅŸaha vererek niÅŸanlısının bedeÂlini vereceÄŸini düşünür ve sevinir. Tosun, düğmesini açtığında içinden mücevherler dökülmeye baÅŸlar. Tosun, ona: “Benim bedelim bu çöllerin bütün kumlarıdır. Ben bitmeyince Trablus, bitmez.” der. PadiÅŸaha bir demet çiçek götürmesini söyler. Ona son söylediÄŸi cümle: “Gönlüm diyor ki ben ÅŸehid olmamışsam mutlaka çiçekleri padiÅŸaha vereceksin.”
AyÅŸe, sabah olunca hemen bahçeden çiçek toplar. PadiÂÅŸaha gidecektir. Dolmabahçe Sarayı’nın önünde elinde çiçekÂlerle duracak, padiÅŸah onu görünce AyÅŸe’yi yanına çağıraÂcaktır. O da padiÅŸaha: “Alınız menekÅŸelerimi, veriniz gülüÂmü!” diyecektir. Bu düşüncelerle evden çıkar. Yolda birkaç bölük asker görür. İçlerinde Tosun da vardır. Onu görünce gözleri kararır ve oracığa düşüverir. AyÅŸe aklanmıştır. Gördüğü asker Tosun deÄŸildir. ElindeÂki menekÅŸeler de çamurun içine düşmüştür. O anda rüyada Tosun’un: “Ben ÅŸehid olmamışsam mutlaka çiçekleri padiÅŸaÂha vereceksin.” dediÄŸini hatırlar. AÄŸlayarak onun ÅŸehid olduÂÄŸunu anlar.
