Divan ü Lügat-it Türk

 

  • “Ansiklopedik Türk dili sözlüğü” anlamına gelen Divan ü Lügat-it Türk adlı eser Kaşgar’da doğup Türk illerini ve boylarını uzun zaman dolaştıktan sonra Irak’a yerleşen “Kaşgarlı Mahmut” tarafından yazılmıştır.
  • Eserini yazmaktaki amaç, Türkçenin de o sıralar yaygınlaşan Arapça kadar zengin olduğunu göstermek ve Araplara Türkçeyi öğretmektir.
  • Eserin önemi, ilk Türkçe sözlük olmasından geldiği kadar, Türkler hakkında tarihi, folklorik, coğrafi, etnik, kültürel bilgiler verecek kadar geniş hazırlanmış olmasıdır.
  • Eserini Bağdat’ta yazan Kaşgarlı, onu Abbasi Halifesi Ebu’l-Kasım Abdullah (El Muktedi bi-Emrillah)’a sunmuştur.
  • Türk boyları ve coğrafyası ile Türklerin örf ve gelenekleri üzerine önemli bilgiler vermektedir. Hakaniye Lehçesi ile yazılmıştır.
  • Kaşgarlı Mahmut, Arapların Türkçe öğrenme ihtiyaçlarını karşılamak ve bu arada Türk kültürünü de tanıtmak istemiştir. Bu anlamda Kaşgarlı Türkçe’nin öğrenilmesi gerektiğiyle ilgili hadislerden de bahsetmiştir. “Türk dilini öğreniniz, zira Türklerin hâkimiyeti uzun sürecektir!”
  • Eserin dilbilgisi açıklamaları Arapça olarak yazılmıştır. 7500 adet Türkçe sözcüğün karşılığını vermiştir.

    Kaşgarlı Mahmut tarafından çizilen Türk dünyası haritası
  • Türkçenin Doğu ve Batı diye iki ana kolunun olduğunu da belirtmektedir.Eserin bir ilginç özelliği de Türklerin nerede yaşadıklarını gösteren bir haritanın bulunuyor oluşudur. Hatırlatma: Destan dönemine ait olan destan, sav, sagu ve koşuk örnekleri Divan ü lügat-it Türk’te bulunmaktadır.
  • Bu gün elimizde Şamlı Mehmed bin Ebu Bekir’in, 1266 yılında kopya ettiği bir nüshası vardır. Bu nüsha, İstanbul Fatih’teki Millet Kütüphânesindedir.

GEÇİŞ DÖNEMİ – İLK İSLAMİ ÜRÜNLER

Detaylı Bilgi



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.