Divan Edebiyatı

Türklerin İslamiyeti benimsemesinin ardından Türk edebiyatı bir geçiş dönemi evresi geçirdi. Biçim, içerik ve dil yönünden ciddi değişimler geçiren edebiyatımız iki koldan ilerleyişini sürdürdü. 13. yüzyılda Hoca Dehhani ile başlayıp 19. yüzyıla kadar süren döneme “divan edebiyatı” adı verilir. Şairler eserlerini “divan” adını verdikleri eserlerde topladıkları için bu döneme divan edebiyatı adı verilir. Ayrıca bu dönem için “yüksek zümre edebiyatı” ya da “klasik Türk edebiyatı” isimleri de kullanılır. Halk edebiyatından farklı olarak divan edebiyatına ait bütün ürünler yazılıdır. Divan edebiyatı sanatçıları genellikle medrese eğitimi almış, Arapça ve Farsça’ya hakim, bu milletlerin edebiyatını yakından takip eden kişilerdir. Divan edebiyatı ürünleri çok büyük oranda şiir biçimindedir.

 

Divan Şiirinin Genel Özellikleri

  • Divan şiirinin nazım birimi beyittir.
  • Divan şiirinin nazım ölçüsü aruz veznidir.
  • Divan şiirinde Türkçe, Arapça ve Farsçanın karışımı olan Osmanlıca kullanılır.
  • Divan şiiri edebi sanatları yoğun bir şiirdir. Osmanlıcanın bilinmeyen sözcük ve tamlamaları da düşünüldüğünde ağır bir dili olduğu söylenebilir.
  • Divan şiirinde gazel, kaside, mesnevi, rubai, şarkı, tuyuğ, kıta, müstezad, terkib-i bent, terci-i bend gibi nazım biçimleri kullanılır.
  • Nazım biçimlerinin bir kısmı bendlerle, bir kısmı beyitlerle, bir kısmı da
    dörtlüklerle yazılır. Bu nazım biçimleri Araplardan veya Farslardan geçmiştir.
  • Divan şiirinde klişeleşmiş(kalıplaşmış) imgeler kullanılır. Bunlara mazmun adı verilir.
  • Divan şiirinde beğenilen bir şiirin bir benzeri yazılabilir. Eğer aynı ölçü, kafiye ve konuda yazılırsa buna nazire denir. Nazirelerin alaycı üslupla yazılanlarına tehzil denir.
  • Divan şiirinde sevgili soyuttur. Aşığına karşı zalimdir, onu kendine yaklaştırmaz; ancak onun uzaklaşmasına da izin vermez. Soyut sevgili anlayışı, Nedim’le birlikte değişmeye başlamıştır.
  • Divan şiirinde zengin kafiye ve redif kullanılır.
  • Divan şiirinde anlam beyitte başlar, beyitte biter. Konu bütünlüğü yoktur. Buna parça güzelliği denir.
  • Divan şiirinin konuları bellidir. Konudan ziyade konunun işlenişi önemlidir. “Hangi konuda yazacağım?”diye düşünülmez. “Nasıl daha güzel yazabilirim?”diye düşünülür.
  • Divan şiirinde toplumsal, dini, tasavvufi, hikemi konular da işlenebilir.
  • Divan şairleri 17.Yüzyıla kadar İran şairlerinden daha iyi yazmak için gayret etmişlerdir.
  • Divan şiirinde konuya göre şiir de yazılır. Bundan nazım türü doğar. Nazım türleri: Münacaat, naat, mersiye, hicviye gibi türlerdir.
  • Divan şiirinin kaynakları Kuran, Hadisler, Dini ilimler, Doğu-Batı mitolojisi, Aşk hikâyeleri, Şehname, İslam tarihi, Çağın İlimleri, Yerli malzemeler vb.dir.
  • Divan şiirinde şiirlerin adları yoktur, bunun yerine nazım biçiminin adı yazılır.
  • Divan şiirine nesirle birlikte Divan Edebiyatı, Saray Edebiyatı, Üst Zümre Edebiyatı veya Klasik Edebiyat denmiştir.
  • Sanatçılar son birimde mahlas(lakap) kullanır: Baki, Fuzuli, Naili gibi. Bu isimler takmadır, gerçek adları değildir.

⇒ Divan Edebiyatı Nazım Türleri

⇒ Divan Şiirinde Sevgili

⇒ Divan Edebiyatı Sanatçıları



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.