Divan Edebiyatı Test


Kasideyle ilgisi olmayan tasvirlerin yapıldığı bölüm (I) teşbib’tir. Asil konuya giriş bölümü olan (II) girizgâh bir veya birkaç beyitten oluşur. (III) Fahriye; Allah’ın, peygamberin, padişahin veya önde gelen kişilerin övüldüğü bölümdür. (IV) Methiye, şairin kendini övdüğü bölümdür. (V) Tegazzül, kasidenin ölçüsüne uygun olarak araya sıkıştırılan gazeldir.
1) Yukarıdaki bilgi yanlışını gidermek için numaralanmış sözlerin hangilerinin yer değiştirilmesi gerekir?
A) I ve II
B) II ve III
C) III ve IV
D) IV ve V
E) II ve IV

Gazel; en az beş, (I) en fazla on beş beyitten oluşan, er yaygın lirik şiir türüdür. İlk beyine (II) “matla“, son beytine, (III) “makta“, en güzel beytine (IV) “yek ahenk” denir. Şairin adı veya mahlası (V) son beyitte geçer. Gazeller redifleriyle adlandırılır. Konu bakımından Halk şiirindeki (VI) varsağıya benzer.
2) Numaralanmış sözlerin hangilerinde bilgi yanlışı vardır?
A) I ve II
B) II ve III
C) III ve IV
D) IV ve VI
E) V ve VI

Çağatay lehçesinin en güzel örneklerini veren şair 15. yüzyılda yaşamıştır. “Muhakemetü’l – Lugateyn” adlı eseri vardır. Hamse sahibi bir sanatçıdır. Anadolu dışında Türkçe şiir yazan ilk şairdir.
3) Bu parçada tanıtılan divan edebiyatı sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hoca Dehhani
B) Fuzuli
C) Şeyhi
D) Ali Şir Neval
E) Şeyyad Hamza

16.yüzyılın en güçlü şairlerindendir. Arapça, Farsça, Türkçe divanı olan tek şairdir. Eserlerini Azeri lehçesiyle yazmıştır. Divan edebiyatının en lirik şairi olarak kabul edilmektedir. Ona göre yaşamın anlamı acı çekmekle özdeştir. Platonik bir aşk arayışı vardır. Din dışı konularda yazmakla birlikte tasavvuftan da etkilendiği bilinmektedir Kendisine bağlanan maaşı almasında güçlük çıkaran memurları şikâyet etmek için yazdığı “Şikayetname’ adı mektubu edebiyatımızdaki en ünlü yergilerden biridir
4) Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Fuzuli
B) Baki
C) Nabi
D) Nedim
E) Yunus Emre

5) Aşağıdakilerden hangisi  ‘Nabi’nin özelliklerinden değildir?
A) Divan edebiyatında didaktik şiirler yazması bir yenilik olarak kabul edilmektedir.
B) Din, töreler ve sosyal yaşamla ilgili öğütler verir.
C) Edebiyatımızdaki “hikemi tarzın” en büyük temsilcisidir.
D) Divanından başka Hayriye. Hayrâbâd adlı iki didaktik eseri, gezi notlarını içine alan Tuhfet-ül Harameyn’i ve Münşeat adlı eserleri vardır.
E) Edebiyatımızdaki en ünlü kaside şairi olarak bilinir.

6) Aşağıdakilerin hangisinde belirtilen açıklama birlikte verildiği nazım biçimiyle ilgili değildir?
A) Divan edebiyatında bugünkü anlamda roman ve öykünün yerini tutmuştur. (Mesnevi)
B) Fahriye bölümünde, şair, kendini ve şiirini över. (Kaside)
C) Beyit sayısı 5-15 arasında değişir. (Murabba)
D) Her beyitte uzun dizelerin sonuna eklenen, kısa dizeler yer alır. (Müstezat)
E) Divan edebiyatına Türkler tarafından kazandırılmıştır. (Tuyuğ)

Divan şairleri mesnevi türünde birçok yaptı ortaya koymuştur. (I) “İskendername“, (II) Tazaruname“, (III) “Harname“,  (IV) “Hayrabat” ve (V) “Hüsn ü Aşk” bu türün başarılı örneklerindendir.
7) Bu parçada numaralanmış bölümlerin hangisinde bir bilgi yanlısı vardır?
A) I.
B) II.
С) III.
D) IV.
E) V.

8) Aşağıdaki yazar-eser eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A) Beng ü Bade – Fuzuli
B) Hüsrev ü Şirin – Şeyhi
C) Muhakemetü’l Lügateyn – Ali Şir Nevai
D) Garipname – Süleyman Çelebi
E) Cemşid ü Hursid – Ahmedi

9) Aşağıdaki açıklamalardan hangisi ayraç içinde belirtilen türle ilgili değildir?
A) Çeşitli şehirler hakkında bilgi veren, o şehri öven yapıtlardır. (Tezkire)
B) Şehzadelerin sünnet, kadın sultanların evlilik törenleri anlatılır. (Surname)
C) Çeşitli konulardaki süslü nesir örneği olan düzyazılardan oluşur. (Münşeat)
D) Savaşların, kahramanlıkların, zaferlerin anlatıldığı yapıtlardır. (Gazavatname)
E) Hz. Peygamberin hayatını anlatan yapıtlardır. (Siyer)

1526’da İstanbul’da doğmuş, gayretleri ile iyi bir eğitim görmüş, dönemin ünlü müderrislerinden ders almıştır. Kısa surede ün kazanmış hayatı boyunca çeşitli dönemlerde devlet hizmetinde bulunmuştur. Fazla eser kaleme almamış ama döneminin en büyük şairlerinden biri olarak kabul edilmiştir. Divan şirini, Arap ve İran şiiri seviyesine çıkarmış, “Sultanü’s Şuara” (Şairler Sultanı) olarak bilinmiştir. Kanuni Sultan
Süleyman’ın ölümü üzerine kaleme aldığı “Kanuni Mersiyesi” adlı yapıtı, mersiye türünün önemli örneklerinden biridir.
10) Bu parçada tanıtılan divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Şeyhi
B) Nabi
C) Nedim
D) Baki
E) Fuzuli

Sevdiğim cânım yolunda hâke yek-sân olduğum
İyddir çık nâz ile seyrana kurbân olduğum
Ey benim aşkında bülbül gibi nalân olduğum
İyddir çık nâz ile seyrâna kurbân olduğum

11) Bu parçanın nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Rubai
B) Tuyuğ
C) Şarkı
D) Mesnevi
E) Müstezat

12) Mesnevi ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Edebiyatımıza İran edebiyatından gelmiş bir nazım biçimidir
B) Her beyit kendi arasında uyaklıdır.
C) Beyit sayısında sınırlama yoktur.
D) Genellikle öyküleme gerektiren uzun olaylar anlatılır.
E) Aruzun en uzun kalıplarıyla yazılır.

Övgü ve yergi şair olan sanatçı, Divan şiirinin önde gelen isimlerindendir. Çeşitli devlet hizmetlerinde bulunan şair, hicve olan düşkünlüğünün kurbanı olarak 1635’te idam edilmiştir. Sözcüklerle rahatça oynayabilen, aruzu başarıyla kullanan şair, kendinden emin bir üsluba sahiptir. Ölçü ve uyak konusunda gösterdiği üstün yeteneğinin yanı sıra zengin kelime hazinesi, hemen hiç işitilmemiş sözcük ve deyimleri arayıp bulmada gösterdiği başarı dikkat çekicidir. Türkçe ve Farsça olmak üzere iki divanı vardır.
13) Bu parçada tanıtılan Divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Nabi
B) Nesimi
C) Nefi
D) Şeyh Galip
E) Fuzuli

14) Aşağıdakilerin hangisinde Divan edebiyatıyla ilgili bir bilgi yanlışı vardır?
A) Süslü ve sanatlı bir söyleyiş benimsenmiştir.
B) Yabancı sözcük ve tamlamalar çokça kullanılmıştır.
C) Şiirde “göz için kafiye” anlayışına bağlı kalınmıştır
D) Şiirde nazım birimi olarak sadece beyit kullanılmıştır.
E) Anlatımda ortak söz ve söyleyişlerden yararlanılmıştır.

15) Aşağıdaki sanatçılardan hangisi, ünlendiği nazım biçimiyle bir arada verilmemiştir?
A) Fuzuli – mesnevi
B) Nefi – gazel
C) Ömer Hayyam – rubai
D) Nedim – şarkı
E) Baki – mesnevi

Cevap Anahtarı

  1. C
  2. D
  3. D
  4. A
  5. E
  6. C
  7. B
  8. B
  9. A
  10. D
  11. C
  12. E
  13. C
  14. D
  15. E

 

 


 



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.