Cumhuriyet Edebiyatında Dergiler

KÜLTÜR HAFTASI: Peyami Safa tarafından 1936 yılında yirmi bir sayı yayımlanmıştır. Sanat, bilim ve edebiyatı “kültür” odağında birleştirmeyi esas alan, kültürel konulara ağırlık veren bir dergidir. Dergi, bilhassa “roman ve köy edebiyatı” üzerine gündeme getirdiği tartışmalarla yayınlandığı dönemde etkili olmuştur. Dergide; Peyami Safa, Faruk Nafiz Çamlıbel, Halit Fahri Ozansoy, Ahmet Hamdi Tanpınar gibi imzalar öne çıkar.

AĞAÇ: Necip Fazıl Kısakürek’in 1936’da on yedi sayı yayımladığı dergidir. Ağaç’ta sezgici ve millî bir sanat anlayışı savunulmuştur. Dergide; Necip Fazıl Kısakürek, Ahmet Kutsi Tecer, Ahmet Hamdi Tanpınar , Ziya Osman Saba, Cahit Sıtkı Tarancı gibi imzalar görülür.

BÜYÜK DOĞU: Necip Fazıl Kısakürek tarafından ilk sayısı 1943’te çıkarılan dergidir. Büyük Doğu, kimi zaman bir dergi kimi zaman da bir gazete özelliği gösterir. Büyük Doğu, zaman zaman kesintiye uğrasa da 1943-1978 yılları arasında yayın hayatını sürdürmüştür. Dergi; siyasî, edebî, fikrî, aktüel vb. içeriklidir. Derginin dönem dönem siyasî, dönem dönem de edebî yönü ağırlık kazanmıştır.

ÇINARALTI: Orhan Seyfi Orhon ve Yusuf Ziya Ortaç tarafından, 1941-1948 yılları arasında yüz altmış bir sayı yayımlanmıştır. Türkçü-milliyetçi bir dergidir. Dergide, Türk kültürü ve Türk tarihi üzerinde yoğunlaşılmıştır. Çınaraltı’da Orhan Seyfi Orhon, Yusuf Ziya Ortaç, Halide Nusret Zorlutuna, Hüseyin Nihal Atsız, Peyami Safa, Behçet Kemal Çağlar, Faruk Nafiz Çamlıbel, Halit Fahri Ozansoy, Zeki Ömer Defne, Tarık Buğra gibi isimler yazmıştır.

VARLIK: Yaşar Nabi Nayır tarafından 1933’te Ankara’da yayımlanmaya başlayan dergi, 1946’dan itibaren yayınına İstanbul’da devam etmiştir. Türk edebiyatının en uzun soluklu dergisi olan Varlık, kendi çizgisinden taviz vermeden farklı dönemlerde farklı akım ve anlayışlara ev sahipliği yapmıştır. Garip şiir anlayışına uygun ilk örneklere ve köy edebiyatı ürünlerine sayfalarında yer vermiştir. Dergi, hâlen yayımlanmaya devam etmektedir. Dergide; Abdülhak Şinasi Hisar, Attilâ İlhan, Behçet Necatigil, Cahit Sıtkı Tarancı, Cevdet Kudret, Ceyhun Atuf Kansu, Necati Cumalı, Nurullah Ataç, Orhan Veli Kanık, Sabahattin Kudret Aksal, Sait Faik Abasıyanık, Yakup Kadri Karaosmanoğlu gibi birçok yazar ve şairin ürünlerine yer verilmiştir.

MARKOPAŞA: 1946 yılında Sabahattin Ali, Aziz Nesin ve Rıfat Ilgaz tarafından halkçı, toplumcu gerçekçi bir anlayışla çıkarılan siyaset, mizah ve hiciv dergisidir. Yayımlanmaya başladıktan sonra sürekli olarak yasaklamalarla karşılaşan dergi, yayın hayatını Markopaşa, Merhumpaşa, Malûmpaşa, Alibaba, Yedi Sekiz Paşa, Hür Markopaşa gibi adlarla 1950 yılına kadar sürdürmüştür.

HİSAR: İlk sayısı 1950’de yayımlanan dergi iki ayrı dönemde yayınını sürdürmüştür. 1950-1957 arasında yetmiş beş sayı, 1964-1980 arasında da iki yüz iki sayı yayımlanmıştır. Türk edebiyatının uzun soluklu ve önemli dergilerinden olan Hisar’da, şiir başta olmak üzere pek çok edebî türde yazı yer almıştır. Resim, müzik, sinema sanatlarına dair yazıların da yer aldığı dergi, kendi çevresinde oluşturduğu Hisar topluluğuyla önem kazanmıştır. Hisarcıların en önemli sanat ilkesi, “millî” olanla “yeni”yi bir araya getirmek olmuştur. Gelenekten ayrılmayan bağımsız bir sanat anlayışını savunan Hisarcılar, Batı’nın taklit edilmesine karşıdırlar. Dergide; Mehmet Çınarlı, Yavuz Bülent Bakiler, Munis Faik Ozansoy, İlhan Geçer, Turgut Özakman, Mustafa Necati Karaer, Gültekin Samanoğlu, Nevzat Yalçın, Mehmet Kaplan gibi yazar ve şairler ürün vermişlerdir.

YAPRAK: Orhan Veli Kanık tarafından, 1 Ocak 1949 tarihinden itibaren “on beş günde bir” yayımlanan dergidir. Dergi, 15 Haziran 1950’ye kadar yayın hayatını sürdürmüştür. Orhan Veli’nin ölümünün ardından arkadaşları tarafından “Son Yaprak” adlı bir özel sayı yayımlanmıştır. Yaprak’ta ağırlıklı olarak Garip anlayışına uygun ürünler yayımlanmış; Orhan Veli, Oktay Rifat, Melih Cevdet, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Cahit Külebi, Bedri Rahmi Eyüboğlu gibi isimlerin eserleri yer almıştır.

PAZAR POSTASI: 1951’de yayımlanmaya başlayan derginin yazı işleri müdürü, bu dergide yazdığı bir yazıyla İkinci Yeni şiir hareketinin isim babası olan Muzaffer İlhan Erdost’tur. Pazar Postası, haftalık siyasî bir gazetedir; fakat gazetenin Sanat-Edebiyat eki edebî dergi niteliği taşır. Dergi, bilhassa İkinci Yeni hareketine bağlı şairlerin burada yazmasıyla ünlenmiştir. Dergi, aynı zamanda Garip şiirine karşı bir tutum içindedir ve özellikle şiir eleştirileriyle dikkat çeker. Dergide; A. Turgut (Turgut Uyar), Behçet Necatigil, Can Yücel, Fethi Naci, Oktay Akbal, Salâh Birsel, Sezai Karakoç gibi imzalar görülür.

TÜRK DİLİ: Ankara’da 1951 yılında, Türk Dil Kurumunun aylık yayını olarak çıkmaya
başlayan dergi, Türk dilinin ve edebiyatının en uzun soluklu yayınlarından biridir. Türk Dili dergisi, sadece “dil” konusunda yazılan makalelerin, yazıların, incelemelerin yayımlandığı bir dergi değil, aynı zamanda bütün edebî türlere ait yazıların ve incelemelerin yer aldığı bir dergi olmuştur. Derginin dile ve edebiyata katkısı, çıkardığı özel sayılar ve verdiği ödüllerle daha da artmıştır. Türk Dili dergisinde; Peyami Safa, Nurullah Ataç, Suut Kemal Yetkin, Sabahattin Kudret Aksal, Salâh Birsel, Orhan Hançerlioğlu, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Doğan Hızlan, Oktay Akbal gibi pek çok isim ürün vermiştir.

MAVİ: 1952’de Ankara’da yayımlanmaya başlamıştır. Mavi dergisi çıkış amacını ilk sayısında açıklamış ve sayfalarının, ulusal sanatı eserlerinde yansıtan sanatçılara açık olduğunu belirmiştir. Dergide, yirmi birinci sayısından itibaren yazmaya başlasa da, Mavi topluluğu denince akla gelen ilk isim Attilâ İlhan olmuştur. Attilâ İlhan, toplumcu gerçekçi sanatın ne olduğunu anlattığı yazılarıyla derginin yönünü toplumcu bir edebiyata çevirmiştir. Dergide; Attilâ İlhan, Ahmet Oktay, Özdemir Nutku, Ülkü Arman, Ferit Edgü, Orhan Duru, Demir Özlü gibi imzalar ürün vermiştir.

TÜRK EDEBİYATI: Ülkemizde çıkan en uzun soluklu edebiyat dergilerinden biridir. Türk Edebiyatı Vakfı adına 1970’li yılların başlarından itibaren yazar-edebiyat tarihçisi Ahmet Kabaklı’nın yönetiminde aylık olarak yayımlanmaya başlamıştır. Dergi Ahmet Kabaklı’nın ölümünden sonra da yayımlanmaya devam etmiş ve bugünlere gelebilmiştir. Hâlen Beşir Ayvazoğlu’nun yönetiminde çıkan Türk Edebiyatı dergisi, edebiyatta ve sanatta millîlikten yanadır.

PAPİRÜS: Cemal Süreya’nın 1960’ta çıkardığı dergidir. Dergi, yayın hayatına aralıklarla devam etmiştir. Cemal Süreya’nın imzasız başyazılarıyla dikkat çeken dergide, özellikle şiirler ve şiir üzerine yazılan yazılar yer almıştır. Papirüs’te Can Yücel, Cemal Süreya, Turgut Uyar, Ülkü Tamer, Mehmet H. Doğan gibi imzalar öne çıkmıştır.

HALKIN DOSTLARI: İlk sayısı 1970’te “Aylık Devrimci Sanat ve Kültür Dergisi” alt başlığıyla İstanbul’da yayımlanmıştır. Üçüncü sayıdan sonra derginin merkezi Ankara’ya taşınmıştır. Dergiyi Ataol Behramoğlu ve İsmet Özel çıkarmışlardır. Dergiye Süreyya Berfe, Özkan Mert, Asım Bezirci, Nihat Behram gibi imzalar da katkıda bulunmuştur.

ŞİİRATI: İlk sayısı Vural Bahadır Bayrıl, Osman Hakan, Orhan Alkaya ve Seyhan Erözçelik tarafından 1986 yılında yayımlanmıştır. Şiiratı, 1994’e kadar yedi sayı yayımlanmıştır. Dergi bundan sonra ancak 2004’te yeniden yayımlanmaya başlamıştır. Şiiratı dergisi 1980 sonrası şiirin önemli toplanma yerlerinden biri olmuştur. Dergide Haydar Ergülen, Hilmi Yavuz, Vural Bahadır Bayrıl, Osman Hakan, Lale Müldür, Orhan Alkaya, Seyhan Erözçelik gibi isimlerin ürünleri yer almıştır.

 

Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.