Beş Hececiler

⇒ Beş Hececiler | Online Test

Bu şairler 1917’de Selanik’te “Genç Kalemler”le başlayan Millî Edebiyat akımının ilkelerine bağlı olarak, halk şiirimizin özelliklerinden, yerli kaynaklarımızdan yararlanarak, şiirimizin aruzdan heceye geçişinde önemli rol oynamışlardır. “Hecenin Beş Şairi” olarak da bilinirler. Ziya Gökalp’ın 1917’de Yeni Hayat’ta yayımladığı “Sanat” şiirinde özetlediği şu ilkeler, aslında Beş Hececiler’in sanat anlayışını belirler.

Aruz sizin olsun, hece bizimdir,
Halkın söylediği Türkçe bizimdir:
Leyl sizin, şeb sizin, gece bizimdir,
Değildir bir mana üç ada muhtaç.

Gökalp’ın şiirinde gördüğümüz, öğreticiliğin getirdiği kuruluk yoktur Beş Hececilerde. Bunda, şiire Fecr-i Ati duyarlığıyla başlamış olmalarının etkisi büyüktür. Bir de önlerinde, yeterli sayılmasa da yararlanabilecekleri örnekler vardı. Halk yazınından yapılan derlemeler, bu yoldaki araştırmalar ozanlarca değerlendirilmeyi bekliyordu. Onlar da bunu yaptılar. Ama toplumsal bilinç eksikliği hemen hepsini romantizme sürükledi.

Gerçekçi olmak isterken, savaşın da etkisiyle ulusal duyarlıklar adına gerçekçiliği yitirdiler. Doğaya yönelişi, yurt güzelliklerinin, Anadolu’nun basmakalıp söyleyişlerle görüntülenmesi olarak aldılar. Milliyetçilik, kahramanlık temlerinin egemen olduğu şiirleriyle topluma güç aşılamaktı amaçları. Sonuçta bir “memleketçi edebiyat”ı geliştirdiler. Anadolucu edebiyat da diyebileceğimiz bu “memleketçi edebiyat” Cumhuriyet’in ilk yıllarında da sürmüştür. Ayrıca dönemin büyük ozanları Yahya Kemal, Ahmet Haşim aruzla yazmakta direnseler de zafer hecenindir. Ali Mümtaz Arolat, Necmettin Halil Onan, Ömer Bedrettin Uşaklı, Ahmet Hamdi Tanpınar, Necip Fazıl Kısakürek, Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Muhip Dıranas gibi ozanlar, değişik şiir anlayışlarına bağlanmakla birlikte heceyi sürdürürler. Bu ozanlardan yalnız Arolat’ı, Onan’ı, Uşaklı’yı Beş Hececilerle birlikte “memleketçi edebiyat” ın devamı sayabiliriz. Kemalettin Kamu da bu akım içinde ele alınabilir. Ama Tanpınar, Dıranas, Kısakürek, Tarancı gibi ozanlar bir akım içinde değil tek tek değerlendirilmelidir. Necip Fazıl, gizemciliğin; Tanpınar, Yahya Kemal’in; Dıranas ile Tarancı, Baudelaire’in ve simgecilerin etkisindedir. Ama bu sanatçılar, kendilerine özgü bir şiiri geliştirmiştir.

Beş Hececiler Temsilcileri

Faruk Nafiz Çamlıbel
Yusuf Ziya Ortaç
Enis Behiç Koryürek
Halit Fahri Ozansoy
Orhan Seyfi Orhon

Beş Hececilerin genel özellikleri:

  • Millî edebiyat zevk ve anlayışını sürdüren şiirler yazmışlardır.
  • Şiirlerinde Anadolu manzaralarını ve Anadolu yaşayışını coşkulu bir dille işlemişlerdir.
  • Millî Edebiyat akımından etkilenmiş ve şiirlerinde hece veznini kullanmışlardır.
  • Millî Edebiyatın ölçü, biçim ve nazım şekillerini benimsemiş, o doğrultuda ürünler vermişlerdir.
  • Yerel özelliklerimizi yalın bir dille yansıtmaya çalışmışlardır.
  • Şiire I. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele Döneminde başlamışlardır.
  • İlk şiirlerinde aruz veznini kullanmışlar, sonradan heceye geçmişlerdir.
  • Şiirde sade ve özentisiz olmayı ve süsten uzak durmayı tercih etmişler; eserlerinde konuşma dilini kullanmışlardır.
  • Şiirde memleket sevgisi, yurdun güzellikleri, kahramanlıklar ve yiğitlik gibi temaları işlemişlerdir.
  • Dize kümelerinde dörtlük esasına bağlı kalmayıp yeni biçimler aramışlardır.
  • Nesir cümlesini şiire aktarmış ve düzyazıdaki söz dizimini şiirlere yansıtmışlardır.
  • Hece vezni ile serbest müstezat yazmayı da denemişlerdir.
  • Yerli-millî bir sanat ve tarih motiflerini, yaşanan hayat dilimleriyle örülü bir memleket edebiyatı meydana getirmeye yönelmişlerdir.
  • Toplumsal bilinç eksikliği hemen hepsini romantizme sürüklemiştir.
  • Gerçekçi olmak isterken savaşın da etkisiyle ulusal duyarlılık adına gerçekçiliği yitirmişlerdir.
  • Doğaya yönelişi, yurt güzelliklerinin Anadolu’nun basmakalıp söyleyişlerle görüntülenmesi olarak almışlardır.
  • Amaçları yurtseverlik kahramanlık temalarının egemen olduğu şiirleriyle topluma güç aşılamaktır.
  • Sonuçta sığ bir memleketçi edebiyattan öte gidememişlerdir.
  • Hece ölçüsünün genellikle 11’li ve 14’lü kalıbını kullanmışlardır. Daha sonraları, yeni biçimler arayarak oldukça uzun şiirler de yazmışlardır.
  • Cumhuriyet dönemine bu toplulukla girilmiştir.

 

1) FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL 

  • Şiire aruzla başladıktan sonra heceye dönmüştür.
  • Aruz ölçüsünü tamamıyla terk etmemiş, kimi şiirlerinde aruzu kullanmıştır.
  • Sanat” isimli şiiri “Memleket Edebiyatı”nın beyannamesi niteliğindedir. “Han Duvarları” ve”Çoban Çeşmesi” sanatçının diğer önemli şiirleridir.
  • Memleket konularının yanı sıra bireysel konularda da şiirler yazmıştır.
  • Eserlerinde realizmin ve romantizmin izleri görülür.
  • Şiir dışında farklı türlerde de eserler vermiştir.
  • Tiyatro eserleri genellikle manzumdur.

Eserleri

Şiir: Han Duvarları, Dinle Neyden, Gönülden Gönüle, Şarkın Sultanları, Çoban Çeşmesi, Sudaki Halkalar, Zindan Duvarları, Akıncı Türküleri
Tiyatro: Yayla Kartalı, Akın, Özyurt, Canavar
Roman: Ayşe’nin Doktoru, Yıldız Yağmuru

 

2) ORHAN SEYFİ ORHON

  • Şiire aruzla başlamış, daha sonra heceye dönmüştür.
  • Hece ölçüsüyle gazel biçiminde şiirler yazmayı denemiştir.
  • Birçok şiiri bestelenmiştir.
  • Mizah yanı da kuvvetli olan bir yazardır. Yusuf Ziya ile birlikte “Çınaraltı” isimli bir mizah dergisi çıkarmışlardır.
  • Peri Kızı ile Çoban Hikayesi” şairin en sevilen şiirleri arasındadır. Bu şiir manzum bir masal niteliğindedir.
  • Fuzulî’nin ünlü Su Kasidesine yazdığı tehzil, edebiyat tarihimizde bu sanatın en mükemmel örneklerindendir.

Eserleri

Şiir: Peri Kızı ile Çoban Hikayesi, Fırtına ve Kar, Gönülden Sesler
Makale: Dün-Bugün-Yarın
Mizah: Asri Kerem, Düğün Gecesi

 

3) HALİT FAHRİ OZANSOY

  • Edebi kişiliğinin yanı sıra bir öğretmen olan şair, şiirlerinde; aşk, ölüm, hüzün temalarını sıkça işlemiştir.
  • Bir dönem “Şair” isimli bir dergi çıkarmıştır.
  • Aruza Veda” şiiriyle edebiyat tarihimiz içinde önemli bir yer edinmiştir.

Eserleri

Şiir: Cenk Duyguları, Rüya, Efsaneler
Roman: Sulara Giden Köprü
Anı: Edebiyatçılar Geçiyor

 

4) ENİS BEHİÇ KORYÜREK

  • İlk şiirlerinde Servet-i Fünun etkisinde kaldıktan sonra milli edebiyat anlayışına yönelmiştir.
  • Hece ile yazdığı ilk şiirlerinde aşk duygularına yer vermekle beraber, daha sonra kurtuluş savaşı yıllarında milli duyguları ve tarihi kahramanlıkları işleyen heyecan yüklü epik şiirler yazmıştır.
  • Gemiciler” başta olmak üzere, özellikle Türk denizcilik tarihiyle ilgili yazdığı şiirlerle tanınmıştır.
  • Hayatının son dönemlerinde yazdığı şiirlerde tasavvuf etkisi görülmektedir.

Eserleri

Şiir: Miras, Güneşin Ölümü, Varidat-ı Süleyman

 

5) YUSUF ZİYA ORTAÇ

  • Hem hece hem aruzla şiirler yazmıştır.
  • Şiirlerinde günlük hayatın çeşitli görünümlerini sade bir dille işlemiştir.
  • Türk edebiyat tarihinin en önemli mizah yazarlarındandır.
  • Akbaba” isimli bir mizah dergisi çıkarmıştır.

Eserleri

Şiir: Akından Akına, Cenk Ufukları, Yanardağ, Kuş Cıvıltıları, Bir Selvi Gölgesi
Anı: Portreler, Bizim Yokuş
Roman: Göç, Üç Katlı Ev
Gezi Yazısı: Göz Ucuyla Avrupa

 

ONLİNE TEST

 



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.