Batı Edebiyatı Nazım Biçimleri

Tanzimat ile birlikte batı edebiyatı, Türk edebiyatı üstüne etkisini göstermeye başlamıştır. Tanzimat birinci dönem şiirlerinde yeni içerikler denense de biçimde bir değişim yaşanmamıştır. Tanzimat ikinci dönem ile birlikte şiir biçimlerinde de batı edebiyatı örnek alınmaya başlanmış ve batı kaynaklı nazım biçimleri edebiyatımıza girmeye başlamıştır. Türk edebiyatında kullanılan batı edebiyatı nazım biçimleri şunlardır:

SONE

Özel bir uyak düzeni olan nazım şeklidir.

 Genel olarak “kısa şiir, türkü” anlamına gelir.

 İki dörtlük ve iki üçlükten oluşur.

 Kafiye örgüsü, “abab, abba, ccd, eed” biçimindedir.

 İlk dörtlük “abba” biçiminde de olabilir.

 Türk edebiyatında birçok şair sone tarzı şiirler yazmıştır. Ayrıca Batılı şairlerden sone çevirileri de yapılmıştır.

 

Örnek
Hayata Karşı Beşer

Gür saçlarında hep şu baharın güneşleri, a
Şefkatli gözlerinde bütün gök, bütün deniz. b
Bir ebr-i gonce-hize bürünmüş ve muhteriz, b
Lâkin her iştiyaka gülen nazlı bir peri. a

Tâ Rabbımızla gökteki hengâmeden beri a
Biz daima güneşte siyah bir göz, en temiz b
Vicdanda gizli bir leke farketmek isteriz; b
Âsi biziz, biziz yine şâk-i müfteri. a

Ey hüsn-i mültefit, bize aldanma, biz denî c
Bir aşk-ı bî-sebat ile iğfal eder seni c
İğfal eder, mülevves eder, sonra neş’esiz d
Bir ânı mahvın oldu mu, levm eyleriz… Sakın e
İncinme kendi kendine, içlenme ey kadın, e
Mel’ûn eden de biz, seni tel’in eden de biz. d

Tevfik Fikret

 

TERZA-RİMA

 İtalyan edebiyatına özgü bir nazım şeklidir.

 Üçer mısralık bentlerle kurulur.

 Bent sayısı sınırsızdır.

 Tek bir mısra ile sona erer.

 Kafiye örgüsü,

 “aba, bcb, cdc, d” biçimindedir.

 Dante, “İlahi Komedya”sını bu nazım şekliyle yazmıştır.

 Terzarima, sone kadar yaygın değildir.

 Tevfik Fikret’in “Şehrayin” adlı şiiri edebiyatımızdaki en önemli terza-rima örneğidir.

Örnek

Giz

Bu kadar uzak mıydı a
Git git bitmiyor yol b
Görünmüyor dağın ardı a

Oysa bilmem kaç yıl b
Bu yollardan yürünmüş c
Şimdi sanki bir masal b

Bu dilsiz dağ ve taş c
Nerde saklar kuşları dHangi gizle sarmaş dolaş c

Anlamak zor susuşları. d

Ahmet Telli

 

TRİYOLE

 10 (On) mısralı bir nazım şeklidir.

 Önce iki mısralı kısım, sonra dörder mısralı iki kısım gelir. Birinci kısmın ilk mısraı birinci dörtlüğün sonunda, yine birinci kısmın ikinci mısraı ikinci dörtlüğün sonunda tekrarlanır.

 Dört mısralı kısımlarda, eklenen mısraların ilk üç mısra ile anlam bütünlüğü sağlaması gerekir.

Örnek

Yüzünde hasta-i sevdâ gibi melâlet var, a
Nedir bu hâl-i perişanın ey hilâl-seher? b

Sabâh-ı feyz-i bahâridemübtesemezhâr. a
Çemen çemenmütemevvicnesîm-i anber-bâr: a
Niçin? ben anlamadım kimden etsem istifsâr? a
Yüzünde hasta-i sevdâ gibi melâlat var! a

Dem-i seherde yanında şu parlayan ahter b
Hazan içinde solan bir çiçek gibi dil-ber b
Sürûrfec ile şâdân iken bütün yerler, b
Nedir bu hâl-i perişanın ey hilâl-i seher? b

(Tahsin Nahit)

 

BALAD

 14. yy.da doğmuş dans şarkısıdır.

 Gülünç ve acıklı olayları dile getiren şiirlerdir.

 Bir çeşit manzum masaldır.

 Üç uzun (6-10 dize) bir kısa bentten (sunu parçası 4-5 dize) oluşur.

 Genellikle çapraz kafiye kullanılır. “abab”

 Edebiyatımızda fazla yaygın değildir. Atilla İlhan’ın “İhtiyarlar Baladı”; Oscar Wilde’nin “Reading Zindanı Baladı” gibi.)

İkinci Meşrutiyet döneminde, Yahya Kemal’in Nazar ve Mehlika Sultan adlı şiirleri konu bakımından balad özelliği göstermektedir.

Cumhuriyet dönemi edebiyatımızda, kimi şairler, modern balad yazmaktadırlar

Bir yorum ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.