Altınkaynak, Hikmet
Yazan: edebiyat 30 Mayıs 2009 Cumartesi
Kategori: Bilgi Yelpazesi
(1945 NiÄŸde – ) Türk yazarı ve eleÅŸtirmeni. Ankara Öğretmen Okulunu bitirdi. ÇeÅŸitli illerde öğretmenlik yaptı. Yansıma ve Yeni Ortam dergileriyle Cumhuriyet gazetesinde yazılar yazdı.
Eleştiri dergisini çıkardı. Yaşasın Edebiyat dergisini yönetti. Tiyatro eleştirileri ve incelemeler yazdı. Çocuk edebiyatı dalında ve ders kitabı niteliğinde eserler hazırladı.
Başlıca yapıtları şunlardır:
AraÅŸtırma-inceleme yazıları; Dünyayı PaylaÅŸan Yazarlar (2001), Mimar Sinan (1995), Orman Kemal’in HikâyeciliÄŸi (2000), Yeni Binyılın Edebiyatçıları (2000); çocuk kitapları; Nasreddin Hoca (1995), Ãœnlüler de Çocuktu (1995).
Kastamonu
Yazan: edebiyat 17 Mayıs 2009 Pazar
Kategori: Bilgi Yelpazesi
Batı Karadeniz bölgesinde yer alır. Yüz ölçümü 13 108 km2, nüfusu 375 476 kiÅŸi (2000), il plâka kodu 37′dir. Ä°lçeleri; Merkez, Abana, AÄŸlı, Araç, Azdavay, Bozkurt, Cide, Çatalzeytin, Daday, Devrekâni, DoÄŸanyurt, Hanönü, Ä°hsangazi, Ä°nebolu, Küre, Pınarbaşı, Seydiler, Åženpazar, TaÅŸköprü ve Tosya’dır.
Kastamonu il topraklarında bulunan daÄŸlara genel olarak Kuzey Anadolu DaÄŸları denir. Üç sıra hâlinde uzanan bu daÄŸlar, kıyıyla iç kesim arasındaki ulaşımı güçleÅŸtirir. Kastamonu topraklarının kuzeyinde olan daÄŸlar, Ä°sfendiyar (Küre) DaÄŸları, ortada Ilgaz DaÄŸları ve güneyde KöroÄŸlu DaÄŸları’dır. DaÄŸlar kıyı ÅŸeridinden hemen sonra bir duvar gibi yükselir. Bu nedenle Kastamonu’da geniÅŸ ovalar yoktur. Ä°ldeki akarsuların tümü Karadeniz’e dökülür. BaÅŸlıca akarsuları, Gökırmak ile Devrez Çayı’dır. Devrez Çayı’nın bulunduÄŸu bölge en etkin deprem kuÅŸaklarından biri üzerindedir. DoÄŸal gölü yoktur. Barajların oluÅŸturduÄŸu birkaç yapay gölü vardır. Karadeniz kıyılarında birçok doÄŸal kumsal vardır. Bunlardan en önemlileri, Abana, Ä°nebolu ve Cide kıyılarında bulunan plâjlardır. Kastamonu kıyıları oldukça düzdür. BaÅŸlıca çıkıntısı Kerempe burnudur. Kıyı kesimlerde ılıman iklim egemendir. Yüksek kesimlere çıkıldıkça iklim sertleÅŸir. Kıyı bölgelerindeki daÄŸların alçak kesimlerinde bulunan ormanlar meÅŸe, gürgen ve kayın aÄŸaçlarından oluÅŸur. İç bölgelerin yüksek kesimlerindeyse sık köknar, kara ve sarı çam ormanları vardır.
Kastamonu halkının önemli bir bölümü kırsal kesimde yaşar. Ekonomi tarım, ticaret, ormancılık ve tarım ürünleri sanayiine dayanır. İl topraklarında yetiştirilen başlıca ürünler; şeker pancarı, buğday, arpa, patates, mısır, çavdar, kendir, elma, domates, kestane, erik, kiraz, ceviz, dut, üzüm, lâhana, karpuz ve kavundur. İç kısımlarda hayvancılık yapılır. En çok koyun, kıl keçisi ve manda yetiştirilir. Orman varlığı açısından çok zengin bir ildir. Ormanlık alanlarda yaşayan halkın bir bölümü ormancılıkla uğraşır. Kıyı kesimlerinde yaşayan halkın bir bölümü balıkçılıkla uğraşır. Yer altı kaynakları açısından da oldukça zengin bir ildir; taş kömürü, linyit, cıva, bakırlı pirit ve manganez yatakları vardır.
Kastamonu’nun çok eski bir yerleÅŸim alanı olduÄŸu saptanmıştır. Ä°sfendiyar DaÄŸları adını burada yaÅŸamış olan CandaroÄŸlu Ä°sfendiyar Beyden almıştır. KöroÄŸlu DaÄŸları’ysa adını, burada yaÅŸadığı söylenen, çeÅŸitli söylence ve türkülere konu olan KöroÄŸlu RuÅŸen’den almıştır.
Abaküs
Yazan: edebiyat 14 Mayıs 2009 Perşembe
Kategori: Bilgi Yelpazesi
Toplama ve çıkarma gibi aritmetik işlemlerin yapılmasında kullanılan, rakamlar yerine boncuk benzeri nesnelerden yararlanılan bir hesap aracı.
Abaküs sözcüğü, Eski Yunanca kökenlidir. Eski Yunanlılar, Romalılar, Mısırlılar, Hintliler ve Çinliler, hesap yaparken abaküs kullanırlardı. Rakamlar simgelerle gösterilmeye başlandıktan sonra abaküs kullanımı azaldı.
Abaküste; bir çerçeve içinde alt alta on tane çubuk bulunur. Her çubukta da on boncuk vardır. Çubuklar sayıların basamaklarını gösterir.
ÖrneÄŸin, 13 ve 26′yı abaküs yardımıyla toplayalım. Birinci sırada 3 boncuk, Ä°kinci sırada da 1 boncuk saÄŸ tarafa çekilir. Bu diziliÅŸ 13 sayısını gösterir. 13 ile 26′yı toplamak için birinci sırada 6 boncuk, ikinci sırada da 2 boncuk saÄŸ tarafa çekilir. Åžimdi saÄŸ taraftaki boncukları sayarak toplamı yazabiliriz. Birinci sırada 9 tane ikinci sırada da 3 tane boncuk vardır. Bu diziliÅŸ de 39′u gösterir.
Bir baÅŸka örnek olarak 38′den 15′i çıkaralım. Birinci sırada 8 boncuÄŸu, ikinci sırada 3 boncuÄŸu saÄŸa çekelim. Bu diziliÅŸ 38′i gösterir. 38′den 15′i çıkarmak için, birinci sıradan 5 boncuÄŸu, ikinci sıradan 1 boncuÄŸu saÄŸ taraftaki boncuklardan ayıralım. Åžimdi kalan boncukları sayalım. Birinci sırada 2, ikinci sırada 3 tane boncuk var. Bu da 23 demektir.
Anayasa (1921)
Yazan: edebiyat 12 Mayıs 2009 Salı
Kategori: Bilgi Yelpazesi
“TeÅŸkilât-ı Esasiye Kanunu” adıyla da bilinen 1921 Anayasası, 20 Ocak 1921′de KurtuluÅŸ Savaşı’nın olaÄŸanüstü koÅŸulları altında TBMM tarafından kabul edildi. 1921 Anayasası, Osmanlı Devleti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne geçiÅŸi belgeleyen ve yeni Türk devletinin yapısını ortaya koyan temel ilkelerden oluÅŸur. Ulusal egemenliÄŸe dayalı hükümet sistemini getiren bu anayasa, 23 maddelik kısa bir metinden oluÅŸur. 1921 Anayasası TBMM’nin, milli egemenliÄŸin temsilcisi olduÄŸunu ortaya koyan siyasi bir belgedir.
1921 Anayasası devlet yönetimiyle ilgili genel esasları kapsıyordu. Bu anayasa, yalnızca olaÄŸanüstü ÅŸartları ve acil gereksinimleri karşılamak için kısa olarak hazırlanmıştı. 1921 Anayasası, bir geçiÅŸ dönemi anayasası olarak, milli mücadele yıllarının özelliklerini yansıtır. Kuvvetler birliÄŸi sisteminin hâkim olduÄŸu 1921 Anayasası’na göre, milli iradeyi millet adına temsil eden tek yetkili organ TBMM’dir. Yasama, yürütme ve bir ölçüde yargı yetkilerini TBMM’de toplayan bu anayasaya göre; hükümet, TBMM’nin aldığı kararları uygulamakla yükümlüdür. Ayrıca TBMM baÅŸkanı, aynı zamanda hükümetin de baÅŸkanıdır. 1921 Anayasası’nda, uygulandığı dönemin koÅŸulları gereÄŸi temel hak ve özgürlüklere yer verilmemiÅŸtir.
KurtuluÅŸ Savaşı’nın baÅŸarıya ulaÅŸmasında önemli rol oynayan 1921 Anayasası, cumhuriyetin ilânından sonra önemli deÄŸiÅŸikliklere uÄŸradı. Daha sonra, 1924 Anayasası’nın kabul edilmesiyle birlikte yürürlükten kaldırıldı.
Karanfil (bitki)
Yazan: edebiyat 12 Mayıs 2009 Salı
Kategori: Bilgi Yelpazesi
Karanfilgiller (Caryophyllaceae) familyasından Dianthus cinsine ait yaklaşık 300 bitki türünün ortak adı. Akdeniz bölgesine özgü bir bitki türüdür. Pembe, kırmızı, mor, beyaz ya da sarı renkte olabilirler. Genellikle gösteriÅŸli ve hoÅŸ kokulu çiçeklerinden ötürü yaygın biçimde süs bitkisi olarak yetiÅŸtirilir. 30-40 cm yüksekliÄŸinde bir bitkidir. Baharat kokulu çiçekleri eskiden Avrupa’da ateÅŸ düşürücü ve öksürük kesici olarak kullanılırdı.
